That’s how it will be

იმ დღეს სულ წვიმდა, წვრილად და ინტენსიურად ღვრიდა ცრემლს ნაცრისფერი ზეცა. შავი ღრულბები მძიმედ მიიგრაგნებოდნენ. მეც თანაბრად სევდიანი განწყობა მქონდა ღრუბლებისა და წვიმის გამო. ასეთი ამინდი  მთრგუნავს, თუმცა, ხანდახან მიყვარს. იმ დღესაც ეს ორი გრძნობა ებრძოდა ერთმანეთს, ერთი უცნაური წინათგრძნობაც მაწუხებდა, მეგონა აღარასდროის გადაიღებდა, თითქოს რაღაც დასასრულის დასაწყისის ზღურბლს ვუახლოვდებოდი. მეგონა მზე აღარ გამოანათებდა, ცარიელ ქუჩებს ხალხი აღარ შეავსებდა, სველი ქუჩები არასდროს გაშრებოდა, დარჩებოდა გუბეები და მეზობლის სხვენის კარის ჭრიალი, რომელიც ისე ისმის ჩემ ოთახში ქარიან დღეს, რომ გულს გაგიწვრილებს. მაშინ ვფიქრობდი რომ ეს წინათგრძნობა არ იყო, არამედ წვიმიანი დღის გამო წარმოშობილი სევდის უცნაური ნაწილი.

Continue reading

მრავალი მილიარდი კლდოვანი პლანეტა წითელი ჯუჯების გარშემო

სურათზე გამოსახულია მხატვრის ხედვა, მზის ჩასვლა სუპერ დედამიწის ტიპის პლანეტაზე Gliese 667 Cc.  ცაზე ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავი (მზე) არის წითელი ჯუჯა Gliese 667 C რომელიც სამმაგი ვარსკვლავური სისტემის ნაწილია. სამმაგი სისტემის ორი დანარჩენი ვარსკვლავიც Gliese 667  A და B ვარსკვლავებიც კარგად მოჩანან პლანეტიდან. ასტრონომები ამბობენ რომ მხოლოდ ირმის ნახტომში არსებობს ათეულობით მილიარდი ასეთი კლდოვანი პლანეტა, რომლეიც გარემოექცევიან ორბიტაზე მკრთალ წითელ ჯუჯა ვარსკვლავებს.

ეს არის პირველი მკაფიო რიცხვი წითელი ჯუჯის ორბიტაზე მყოფი პლანეტებისა, რომელიც დაანონსებული იქნა ასტრონომთა საერთაშორისო გაერთიანების მიერ HARPS-ის (HARPS – High Accuracy Radial Velocity Planet Searcher – მაღალი სიზუსტის რადიალური სისწრაფის პლანეტების მკვლევარი) სპექტოგრაფის 3,6 მეტრიანი ტელესკოპის მეშვეობით ლა სილას ობსერვატორიაში, ჩილეში. უკანასკნელი ანონსი აჩვენებს რომ ასეთი პლანეტები ჩვენ გალაქტიკაში მრავლად არიან.

HARPS-ის ჯგუფი ეძებდა ეგზოპლანეტეპს რომლებიც გარემოექცევიან ყველაზე გავრცელებული ტიპის ვარსკვლავებს ჩვენ გალაქტიკაში – წითელ ჯუჯა ვარსკვლავებს (რომლებიც ასევე ცნობილია M ჯუჯები) ასეთი ვარკსკვლავები არიან მზესთან შედარებით უფრო მკრთალი და ცივი, მაგრამ ძალიან გავრცელებული და ხანგრძლივი სიცოცხლით გამოირჩევიან.  მათი რიცხვი 80%-ს აღწევს ირმის ნახტომის ყველა ტიპის ვარსკვლავებში.

Continue reading

ტერმინატორი

უდაბურ ველებზე სინათლე ბნელს შეუმჩნევლად ერწყმის, მოწითალო დაისი წევს ჰორიზონტზე. მნათობის  სხივების მოიასამნისფრო მეწამული შუქი სუსტად იფატნება ღრუბლების ღრიჭოებში.  ცის სხვა კიდეში ვარსკვლავები კიაფობენ. ქარი ბოგინობს გაშლილ სივრცეებში, სიმარტოვის და უდაბურების ჩრუჩული დაძრწის ირგვლივ. მტვრის ქარიშხლები და ბუნების იშვიათი წყალობის მოლოდინი, უსაშველოდ გაწელილი გზა – ეს პეიზაჟი გაყინულა მოგზაურთა ასობით თაობათა მეხსიერებაში. ფორნებში მამრები ჩაბმულან და მიათრევენ ცხოვრების ჭაპანს, ქარავნები მიყვება დაისს.  მტვერში მოთხვრილი ფეხშიშველა მოგზაურები მიუყვებიან ცხოვრების  უგრძელეს გზას. დედებს პატარები ზურგზე მოუკიდიათ, მოზრდილები ფეხებთან მიყვებიან უკან, თვალები მტვრით ივსება, სხეული მოქანცულობით. ქარავანი ჰორიზონტისკენ მიიწევს ბუნების მცირეოდენი წყალობის იმედით, არ უნდა დაკარგოს ოქროს შუალედი, ტერმინატორი, ღმერთების შერიგების და წყალობის ადგილი, რომელიც ნელა მიცოცავს ამ უზარმაზარ მიწაზე, აქ გზის ბოლო იგივე გზის დასაწყისია, ასე ტრიალებს წრეში მუდამ, მიდის მნათობი და მიყვება ხალხი.

Continue reading

უკან ბუნებისკენ!

სახეზე ჰაეროვანი ქალღმერთის კოცნასავით მეხება ნიავი, მზის დამაბრმავებელმა დისკომ ქუთუთუებს მიღმა გააგრძელა ბრდღვიალი. თვალი გავახილე, სილურჯის ზღვაში ქათქათა კუნძულები გაწოლილან ცის თაღზე. ზენიტში ქორი ირაოს აკეთებს გაშლილი ფრთებით. მზე დასავლეთით გადახრილა ოდნავ, ისე აცხუნებს რომ ჩემი კლდოვანი საზურგე გახურებულა, სახე ალბათ დამწვარიც მაქვს მაგრამ ვერაფერს ვგრძნობ ძალიან მსიამოვნებს მზესთან განმარტოება. ჩემს ზემოთ მხოლოდ ცა და მზეა, ყველაფერი დანარჩენი კი ქვემოთ. აგერ ჩემ ფეხებთან ორიოდე სანტიმეტრში უფსკრული გაწოლილა, კლდის ქიმებით, კიდეებზე ჩამოკიდული ფესვებ ამოყრილი ხეებით, უფსკრულის ქვემოთ ნაკადული მოჩხრიალებს სადღაც, იქვეა ხეები, აუარებელი სიმწვანე, ტყე, ამ ყველაფერს კი მთების ჯარი არტყავს გარშემო. მე სავარძლის ფორმის კლდის ქიმზე ვზივარ და უზარმაზარი სივრცეები გადაშლილა ჩემს ირგვლივ.

Continue reading

შენ არ ხარ სამყაროს ცენტრი!

სწორედაც! არ ხარ სამყაროს ცენტრი, – იმ ადამიანებს მივმართავ ვისაც გონიათ რომ ადამიანისთვის შეიქმნა სამყარო. არიან ასეთებიც, განსაკუთრებით მორწმუნეები, ვინც ამტკიცებენ რომ ღმერთმა სამყარო ადამიანისთვის შექმნა, (იმ დღეს ამტკიცებდა ერთი გენიოსი ფორუმზე) ანუ ადამიანი რომ არ ყოფილიყო არაფერს აზრი არ ექნებოდა. ერთის მხრივ შეიძლება რისიმე აზრი მხოლოდ საკითხისადმი ადამიანური მიდგომაა და მეტი არაფერი, აზრი ადამიანს ჭირდება და არა სამყაროს, სამყარო ისეთია როგორიც არის და მორჩა, აზრი ჩვენ გვჭირდება რომ გავიგოთ რა არის სამყარო. მაგრამ ჩვენ როგორც ადამიანები ისევე ადამიანურად ვაკეთებთ დასკვნებს იმიტომ რომ სხვა გზა არ გვაქვს: მაგალითად განა სისულელე არ იქნებოდა ამხელა სამყარო მხოლოდ ჩვენთვის შექმნილიყო? სწორედაც, ამხელა სამყარო, უზარმაზარი, რამდენადაც თანამედროვე კვლევები საშუალებას გვაძლევს მოდით ვისაუბროთ სამყაროს მასშტაბებზე. იქნებ უკეთ გავაცნობიერთ ჩვენი მნიშნვნელობა.

Continue reading

Bang Bang – და იქმნა ნათელი

ჩემი  აზრით (და არა მარტო ჩემი) ადამიანი გონიერი არსება მაშინ გახდა როდესაც მასში ცნობისმოყვარეობა დაიბადა. პირველი ნაბიჯებიდანვე ადამიანი ალბათ ცდილობდა გაეცა პასუხი კითხვებს, ვინ ვარ, რა არის ჩემს გარშემო და საიდან გაჩნდა ეს ყველაფერი. ადამიანის უნიკალურმა ფანტაზიამ მრავალი მითი და ლეგენდა შვა, ზოგიერთ კულტურას მიაჩნდა რომ  დედამიწა რომელიმე ღმერთის სხეულისგან ჩამოყალიბდა, ზოგს კი ეგონა რომ ცის თაღი სვეტებს უჭირავს ანდაც ხმელეთი უზარმაზარ სპილოებს უკავიათ ეშვებით, გიგანტური კუს ბაქანზეა მთელი ქვეყანა და ა.შ..

თუმცა, მეცნიერებამ ნელ ნელა ბევრი რამ გამოარკვია, სამყარო იმაზე დიდი და რთული აღმოჩნდა ვიდრე რომელიმე  მითი აღუწერდა ადამიანებს. მიუხედავად იმისა რომ მეცნიერებამ დიდი გზა გამოიარა და ბევრ კითვაზე პასუხი გასცა, ჩვენ ჯერ კიდევ არ ვიცით ზუსტად ვინ ვართ, საიდან მოვედით, საიდან დაიბადა სიცოცხლე და რა იქნება სამყაროს მომავალი. 19-ე საუკუნეში მეცნიერებს მიაჩნდათ რომ სამყარო და შესაბამისად მასში არსებული მატერია იყო უცვლელი და სტატიკური. ანუ სამყარო არასდროს დაბადებულა: – ის იყო არის და იქნება მუდამ. მაგრამ მეოცე საუკუნის 20-იანი წლების დასაწყისში ამერიკელმა ასტრონომმა ედუინ ჰაბლმა გააკეთა რევოლუციური აღმოჩენები, მან აღმოაჩინა რომ ზოგიერთი ნისლეული, სავარაუდოდ ძალიან შორს იყო და წარმოადგენდა ცალკე ვარსკვლავურ სისტემას, ჰაბლმა აღმოაჩინა რომ არსებობს გალაქტიკები, რომ ჩვენც გალაქტიკაში ვცხოვრობთ.

Continue reading

ყოველ 100 მზეში 23 დედამიწაა

დედამიწა აღარ არის განსაკუთრებული ადგილი – ირწმუნება ჟურნალი “Cosmos” ხუთ წლიანი ასტრონომიული კვლევების შედეგად უხეშად რომ ვთქვათ, ყოველი ოთხი მზის მსგავსი ვარსკვლავის ირგვლივ გარშემოექცევა ერთი დედამიწის მსგავსი პლანეტა.

კვლევები გამოქვეყნდა ჟურნალ “Science”-ში. რომელიც ემყარება ჰავაიზე მდებარე ტყუპი ტელესკოპების მეშვეობით გამოკლვეულ  მონაცემებს. გამოკვლეული იქნა 166 ვარსკვლავი 80 სინათლის წლის რადიუსში (დაახლ. 757 ტრილიონი კილომეტრი)

“დაახლოებით ყოველ 100 ტიპიურ მზის მაგვარ ვარსკვლავს ყავს ერთი ან ორი იუპიტერის ზომის პლანეტა, უხეშად რომ ვთქვათ 6 ნეპტუნის ზომის 12 სუპერ დედამიწის ხოლო 10 დედამიწის ზომის პლანეტა. – ამბობს ასტრონომი  წინამდებარე კვლევების ხელმძღვანელი ენდრიუ ჰოვარდი. 

Continue reading