მარსის სახე – ილუზია თუ მონუმენტი?

aliens-on-mars-2მას შემდეგ რაც კაცობრიობამ გაიგო რომ მარსი დაახლოებით ისეთივე პლანეტაა როგორც დედამიწა. მის მიმართ ინტერესი გაიზარდა. კაცობრიობამ მეტი მღელვარებით და შიშითაც კი მიაპყრო მზერა წითელ პლანეტას. ნეტავ ვინმე ხომ არ ცხოვრობს მანდ? მტრულად ხომ არ იქნებიან განწყობილი ჩვენს მიმართ. აკი ომის ღმერთის სახელი ქვია? განა მარტო მარსია ჩვენი მეზობელი პლანეტა? არა. მაგრამ მხოლოდ მარსს შეეძლო საკმარისი ინტერესის გამოწვევა. ვენერას რამდენიც გინდა დაკვირდი. ერთფეროვანი სფეროს გარდა არაფერი ჩანს. მისი სქელი ღრუბლები საიმედოდ ფარავს პლანეტის საიდუმლოებებს. მერკური მთვარის მსგავსი შიშველი პლანეტაა რომელიც საკმარისზე მეტად ახლოა მზესთან. დანარჩენი პლანეტები ძალზედ შორს არიან. მარსი კი აქვეა. თუ მოინდომებ შეგიძლია გაარჩიო მარსის ზედაპირის მოხაზულობები. და აი თითქოს ჯიოვანი სკიპარელი და პერსივალ ლოუელიც რაღაცას ხედავენ. არხებს, ბუნებრივს თუ? შესაძლოა ხელოვნურსაც, სკიპარელი მიიჩნევს რომ არხები ბუნებრივია, მაგრამ ლოუელი დარწმუნებულია – ისინი გონიერმა ცივილიზაციამ გაიყვანა მარსზე წყლის ნაკლებობის გამო.

და აი 19-ე საუკუნის ბოლოს იფეთქა უზარმაზარმა ინტერესმა მარსიანელების შესაძლო არსებობის შესახებ. განა ამოდენა არხები თავისით გაჩნდებოდა? ისინი ვიღაცას უნდა გაეყვანა. ეს იდეა ისეთი რეალური და ბუნებრივია რომ მარსზე უეჭველი უნდა ცხოვრობდნენ გონიერი არსებები. საყურადღებოა ისიც რომ ზუსტად იმ პერიოდში ხდება პანამის არხის გაყვანა. ეს ფაქტი უდავოდ აისახება ადამიანთა გონებაში რომელიც მოწოდებულია ახალ ახალი საგნები დაუკავშიროს ერთმანეთს. ორი ათასწლეულის მანძილზე კაცობრიობა ძრწოლით ელოდა აპოკალიპსს. მაგრამ ახალ ეპოქაში გამოიკვეთა სხვა საშიშოროებებიც- უცხოპლანეტელები!

მეცნიერები ამბობენ რომ მარსის ზედაპირის გარემო პირობები შესაძლებელს ხდის არა მხოლოდ სიცოცხლის არსებობას არამედ ისეთი რთული სიცოცხლის არსებობასაც როგორიც არის გონიერი არსება. ჰუმანოიდი.

მეცხრამეტე საუკუნის მიწურულს გამოდის ჰერბერტ ჯორჯ უელსის ნოველა “სამყაროთა ომი” სადაც ჭკვიანი მარსიანელები, რომლებიც უკვე ათასობით წელია უთვალთვალებენ და სწავლობენ დედამიწელებს. მოულოდნელად ატყდებიან თავს და იპყრობენ პლნეტას. 1938 წელს ამერიკაში რადიოწამყვანმა ორსონ უელესმა  პირდაპირ ეთერში ახალი ამბების სტილში დადგა “სამყაროთა ომები” (მოდელირებული ქრონიკა გააკეთა) რამაც უზარმაზარი პანიკა და არეულობა გამოიწვია. როგორც კარლ სეიგანი იტყოდა მარსი გახდა ერთგვარი მითიური არენა რომელსაც დავუკავშირეთ ჩვენი მიწიერი შიშები და იმედები.

რიჩარდ ჰოაგლენდი აჩვენებს მარსის სახეს

HoagCNN2

მას შემდეგ იყო ბევრი მისია, კოსმოსური ზონდი, რომლებმაც გამოარკვიეს რომ მარსის არხები ილუზიაა. რომ პლანეტა მართალია დედამიწას ყველაზე მეტად გავს. მაგრამ ის მკვდარი პლანეტაა. მაგნიტური ველის გარეშე. ვულკანურ აქტივობას და ტექტონიკურ ძვრებს მოკლებული. ასჯერ უფრო თხელი ატმოსფეროთი და მომაკვდინებელი სიცივით. შეიძლება “მკვდარი” ძალიან გადამჭრელი სტატუსია, რადგან მას მერე რაც ვნახეთ მიკრობული სიცოცხლის გამძლეობა, შეიძლება მარსის სიღრმეებიც ინახავდეს სიცოცხლის პრიმიტიულ ფორმებს. მაგრამ რთული სოცოცხლის ფორმებისთვის პლანეტა ძალიან მკაცრია. მარსიანელების მომხრეებმა ყურები ჩამოყარეს. 70-იანი წლებში ზონდმა მარინერ 9-მ აეროფოტების მეშვეობით შექმნა მარსის მთლიანი რუკა. 70-იანების ბოლოს კი მარსის ზედაპირზე დაჯდნენ ვიკინგები. არანაირი ნაგებობები დასახლებები ან რამე მსგავსი არ დაუფიქსირებიათ მათ. მორჩა მარსის მითოლოგია. ვიკინგებმა ნახეს შიშველი, ცივი მოწითალო ქვიშის, მტვრის და ქვების უდაბნო.

მაგრამ ადამიანის ფანტაზიას ასე იოლად ვერ დააოკებ. იქნებ ეს მხოლოდ ერთი შეხედვით ჩანს ასე? იქნებ მარსიანელები მიწის ქვეშ იმალებიან? იქნებ რომელიმე ძველმა ცივილიზაციამ ზედაპირზე დატოვა რაიმე არტეფაქტი. არც მთლად ისე ყოფილა საქმე – ამტკიცებენ ზოგიერთები – ვიკინგებს მხოლოდ შიშველი მიწა არ უხილავთ. ვიკინგ 1-ის ორბიტალურმა ზონდმა გადაიღო უზარმაზარი სტრუქტურა რომელიც ადამიანის ან ჰუმანოიდის სახეს აშკარად გავს. ეს მარსზე არსებული უძველესი ცივილიზაციის აშკარა მონუმენტია.

ამ ინფორმაციებს უარყოფენ მეცნიერები და ყველა კოსმოსური სააგენტო (NASA; ESA) მაგრამ განა მთავრობები არაფერს უმალავენ ხალხს? შეთქმულებების თეორიები მეოცე საუკუნეში ძალზედ აქტუალურია. ამ საუკუნეში ხომ იმდენი რამის აღმოჩენა და გამოგონება მოხდა რაც ერთად აღებული მთელი კაცობრიობის ისტორიის მანძილზე არ მომხდარა. მათ აქვთ საიდუმლო სამსახურები, საიდუმლო იარაღი, საიდუმლო კვლევები. იქნებ უცხოპლანეტელებსაც გვიმალავენ? ფაქტებს მათი არსებობის შესახებ. ტექნოლოგია და ინფორმაცია ელვის სისწრაფით ვრცელდება. თანამედროვე ეპოქაში რაც უფრო იოლია ინფორმაციის მოპოვება მით მეტად იზრდება გაუგებრობაც, წინააღმდეგობებიც ფართო წრეებში.

სიდონია

Martian_face_viking

მოკლედ დღემდე ყვავის და იფურჩქნება შეთქმულებების თეორიები. მარსის სახის და სიდონიის საიდუმლოებების ყველაზე მგზნებარე პოპულარიზატორი გახლავთ რიჩარდ ჰოაგლენდი 67 წლის ჭაღარა სერიოზული, მეცნიერის გამომეტყველებით. მან დაწერა წიგნი “მარსის მონუმენტები”. სადაც ამტკიცებს რომ მარსის ზედაპირი სავსეა მონუმენტებით რომლებიც უძველესმა ცივილიზაციამ შექმნა. ლამის ყოველი ქვა რომელიც მისი აზრით უჩვეულოდ გამოიყურება ვიღაცის გამოთლილია. ყოველ ბორცვს და მთას უყურებს თავისი გამჭოლი მზერით (იხ სურათი) და რაღაცას ხედავს მასში. უფრო შორსაც კი იჭრება, მისი აზრით ძველი მარსის ცივილიზაცია მიეკუთვნება  მეორე კატეგორიის ცივილიზაციას, ანუ პლანეტურს და საერთოდაც მარსი მთლიანად ხელოვნური პლანეტაა. მოკლედ ჰოაგლენდი სადაც კი ხაზს ხედავს ყველგან უცხოპლანეტელების ნახელავი ელანდება.

ვიკინგის ორბიტალური ზონდის გადაღებული “სახე” სიდონიაზე მართლაც სახეს მოგვაგონებს და ჰოაგლენდიც ალბათ ტრიუმფალური გამარჯვებით ცქუმტავდა როცა ეს ფოტო ნახა, მაგრამ მომდევნო მისიებმა უფრო დიდი გამოწვევა ესროლა ჰოაგლენდის თეორიებს. უფრო დეტალური სურათებიდან აღმოჩნდა რომ სახე არც თუ ისე ძალიან გავს სახეს. არამედ უფრო ჩრდილების თამაშის შედეგად იქმენება სახის ილუზია. მაგრამ ჰოაგლენდს ფარ ხმალი არ დაუყრია, მან ნასა დაადანაშაულა იმაში რომ თითქოს სურათი განგებ შეაწება ცუდად რათა სახის გამოსახულება დამახინჯებულიყო.

Mars Reconnaissance Orbiter-ით გადაღებული მარსის სახე, ქვემოთ ვიკინგის ორბიტალური ზონდით გადაღებული.

Face_on_Mars_with_Inset

მარსმავალი “ცნობისმოყვარეობა”

2011 წელის ბოლოს  NASA-მ  მარსზე გააგზავნა ახალი მარსმავალი რობოტი Curiosity (ცნობისმოყვარეობა) მარსმავალი Curiosity ყველაზე რთული მოწყობილობაა მათ შორის რაც კი სხვა პლანეტაზე გაგზავნილა ისტორიისconverted PNM file მანძილზე. მინი კუპერის ზომის (პატარა ავტომობილი)  რობოტს აქვს 10 სამეცნიერო ინსტრუმენტი. 17 კამერა. რადიოიზოტოპური თერმოელექტრული გენერატორი რომელიც საშუალებას იძლევა მარსმავალმა წლობით იმუშაოს და ორი ბორტ კომპიუტერი. მარსმავალი 2012 წლის 5 აგვისტოს დაეშვა მარსის ზედაპირზე, გეილის კრატერში და დაიწყო უძველესი ტბის ზედაპირის გამოკვლევა. მისი მისიაა ჩაატაროს ქანების და ატმოსფეროს ქიმიური ანალიზი. გამოავლინოს მარსის მინერალები, შეისწავლოს მარსის გეოლოგია, რისი დეტალური შესწავლით გამოიკვეთება მარსის წარსულის საიდუმლოებები და წარსული ან ახლანდელი სიცოცხლის არსებობის შანსი. NASA ტყუილად არ ამაყობს ამ მანქანით, რადგან ის უბრალო ბორბლებიანი ფოტოკამერა არაა რომელიც მარსის ხედებს გადაიღებს, როგორც მეცნიერები აღტაცებით ამბობენ ის მთელი ლაბორატორიაა. სახელიც ტყუილად არ ქვია Mars Science Laboratory მარსის მეცნიერული ლაბორატორია. Curiosity- ცნობისმოყვარეობა ე.წ ნიკნეიმია.

ჰოაგლენდს კიდევ ერთი მიზეზი მიეცა. რატომ ეს დახვეწილი მარსმავალი? ხომ არ აქვს მას რაიმე დამატებითი, საიდუმლო მისია? მას შეუძლია წლობით იმუშაოს და დიდ მანძილებზე გადაადგილდეს. როგორ არა! გეილის კრატერი საკმაოდ ახლოა(თუ საკმაოდ არა მაინც ახლოა, სხვა მარსმავლებთან შედარებით)  სიდონიასთან. სიდონია კი უძველესი ქალაქია. მარსის სახეც ამ არტეფაქტებში შედის სადღაც იქვე სიდონიის პირამიდებია. აჰა – გადაჭრით ამტკიცებს ჰაოგლენდი. ნასამ ყველაფერი იცის და მარსმავალს იქეთ უმიზნებს. სადაც ამდენი ისტრუმენტი აქვს იქ არქეოლოგიურ სამუშაოებს ვერ შეასრულებს? რიჩარდი იმდენად დარწმუნებულია რომ ამ საკითხს unquestionable-ად ნათლავს. თუმცა მარტო სიდონია და მარსის სახე კი არაა. გეილის კრატერიც მთლიანად მონუმენტი ყოფილა და Curiosity-იც თუ სიდონიას აწყენინებს აგერ მთა შარპიც უდიდესი შენობა არაა?

რას ბოდიალობს ეს კაცი? ბოლომდე ვერ ვუყურე მის პრეზენტაციას. კი ვფიქრობდი რომ UFO tv-ზე ნორმალურს არაფერს გაუშვებდნენ მაგრამ მარსმავალ ცნობისმოყვარეობის ხსენებამ გამაჩერა ცოტა ხანი. რიჩარდი ანახებს მარსის ყველანაირ ბუნებრივ ლანდშაფტების სურათებს და ყველა მათგანს ეჭვგარეშე ნათლავს ხელოვნურ სტრუქტურებად. კიდევ უფრო კომიკური ხდება სიტუაცია თუ გადაამოწმებ ამ თეორიების რამდენიმე მარტივ დეტალს. მაგალითად შესაძლებელია თუ არა რომ მარსმავალმა Curiosity-მ გადაუხვიოს სიდონიისკენ და მარსის სახის საიდუმლო გამოვკვლევები დაიწყოს? მართლა ახლოა თუ არა გეილის კრატერთან სიდონია? ამისთვის საკმარისია Google Earth-ის მარსის რუკაზე გაზომო მანძილი რომ აღმოჩნდება გეილის კრატერიდან სიდონიამდე სულ რაღაც 7800 კილომეტრია. ეს მარსის გარშემოწირულობის თითქმის ნახევარია. იგივე კოორდინატები დედამიწაზე რომ დასვა (გრძედი, განედი და არა მანძილი) სიდონია იქნება პორტუგალიის სანაპიროსთან ატლანტის ოკეანეში. გეილის კრატერი კი პაპუა ახალი გვინეის სამხრეთ სანაპიროსთან. წარმოგიდგენიათ მარსმავალმა გაიაროს ამდენი კილომეტრი? ამას ხომ მინიმუმ საუკუნე (თუ მეტი არა) დაჭირდება. ის ავტომობილი არაა რომ 200კმ/საათში სიჩქარე განავითაროს. Curiosity-ის წინამობედმა Opportunity-მ 8 წლის განმავლობაში გაიარა მხოლოდ 35 კილომეტრი. მართალია Curiosity უფრო დიდია ზომით მაგრამ მასზე ჩქარა სარბენად არც ისაა აგებული. მარსმავალს გადაადგილების სიჩქარე არაფერში ჭირდება, უფრო მეტიც. მისი დამპროექტებლები ორიენტირებული არაინ, რობოტის ენერგია დაზოგონ მეცნიერული კვლევისთვის და არა სწრაფად გადაადგილებაში.

მოქმედ მეცნიერთა და მკვლევართა  დიდი ნაწილი საჭიროდ არ თვლის რამე ამტკიცოს შეთქმულების თეორიების საწინააღმდეგოდ, მათი აზრით ეს იგივეა, წითელქუდას ზღაპრის რეალურობაზე იდავო. გაუშვი ამტკიცონ ჰაოგლენდებმა რაც უნდათ. კრეაციონისტებმა და მათ ვისაც აპოლოს მისიები ჰოლივუდში დადგმული გონიათ.

მაგრამ მე თუ მკითხავ არც მთლად მასეა საქმე. გაუგებრობების და ცრუ ინფორმაციების გავრცელების ფართო არეალი საფრთხეს უქმნის მეცნიერებას და მის რეპუტაციას. საფრთხეს უქმნის თანამედროვე ცივილიზაციას. რადგან დღეს ისე როგორც არასდროს ცივილიზაცია დამოკიდებულია მეცნიერებაზე და ტექნოლოგიაზე. და თუ ერთეულების გარდა არავის ესმის სწორად. ის ცივილიზაცია დაღუპვისკენ მიექანება.

საბედნიეროდ არიან მეცნიერები რომლებიც იწუხებენ თავს და პუბლიკას უხსნიან ფსევდო მეცნიერების შეცდომების შესახებ. ერთ ერთი ასეთი მეცნიერია ფილ პლეიტი. ასტრონომი პლეიტი აქტიურად მოღვაწეობს ტელევიზიასა და პრესაში. არის სამეცნიერო ბლოგის ავტორი. მისი უპირველესი მიზანია პუბლიკას სწორად ესმოდეს მეცნიერება და პირველ რიგში ასტრონომია. 2008 წელს მან დაწერა წიგნი Bad Astronomy – Misconceptions and misuses revealed from Astrology to the Moon landing Hoax. მისი ბლოგიც ანალოგიურ სახელს და შინაარსს ატარებს. ამიტომ იგი ხშირად იხსენიება როგორც –  Bad Astronomer. პლეიტს ძნელად თუ გამორჩება მხედველობიდან ისეთი ვინმე როგორიცაა რიჩარდ ჰოაგლენდი. ასე რომ მისი ბლოგის არქივში ჰოაგლენდის ფართო კრიტიკასაც წავაწყდი.

256px-Philip_Plait“პირველ რიგში მე არ ვიცნობ არავის ისეთს ვინც  ვიკინგის სურათზე პირველი შეხედვისთანავე უარყო რომ ეს სახეს გავს” წერს პლეიტი. “როდესაც პირველად დაიბეჭდა სურათი, ვიღაცამ დაწერა მასზე “სახე” მე არ მიკვირს მსგავსი რამეები. მინახავს ათასობით ასტრონომიული სურათი და როდესაც რაიმე უცნაური ან სასაცილო გამოხტება – ყურადრებას იპყრობს. USS Enterprise-ზე სხვადასხვაგვარ სურათებს შორის ვნახე მომღიმარე სახე (ე.წ სმაილი) და ნისლეული რომელიც შუა თითს გვაჩვენებდა. როდესაც ასტრონომები მსგავს რამეს შევამჩნევთ ვიცინით და ვაჩვენებთ კოლეგებს.”

“ის [ჰოაგლენდი] გაშმაგებით ამტკიცებს რომ ეს სახეა. 169-ე გვერდზე (ჰოაგლენდის წიგნი მარსის მონუმენტები) ის ახდენს გრეგ მოლენერის ფრაზის ციტირებას “თუ მთის გროვა მარსზე გავს ქვაში ამოკვეთილ ჰუმანოიდის სახეს, ყველაზე მარტივი ახსნა ისაა რომ ეს ასეცაა” – ეს აშკარად მცდარია. ყველაზე მარტივი ახსნა ისაა რომ  ის ამოკვეთილია ეროზიის შედეგად და არა ხელით. ჩვენ ვიცით რომ მსგავსი ამბები ყოველთვის ხდება. შეხედეთ მოხუცის სახეს მთაზე [თეთრი მთები ნიუ ჰემფშირში] (2003 წლამდე სანამ ჩამოიშლებოდა) Antirrhinum-ის სათესლე პარკუჭები კიდევ უფრო გავს სახეს. და რათქმაუნდა არ დაგავიწყდეთ ვლადიმერ ლენინიც რომელიც ჩემი დუშის ფარდაზე გამოისახა. სახეების დანახვას შემთხვევით სტრუქტურებში ეწოდება პარეიდოლია. და ის კარგად გააზრებულია ფსიქოლოგიის მიერ.”

პრეისტორიული ასტრონავტების და მარსის ცივილიზაციების თეორიების მომხრეებს მართებთ შეისვენონ და რამე უფრო ხელჩასაჭიდ ფაქტებს დაელოდონ ან დაინტერესდნენ იმით რისი გამოკვლევაც ფაქტიურად მიდის დღეს და არა ფანტაზიებში. იმედია Curiosity 2013-ში ძალიან საინტერესო აღმოჩენებს გააკეთებს, მაგრამ არამგონია ეს იყოს რაიმე ძველი ცივილიზაციის ნაგებობა ან მარსიანელების ქალაქი. ეს იქნება აღმოჩენები მარსის ქიმიური კომპოზიციის შესახებ, სენსაციების მოყვარულებს დიდად სავარაუდოდ იმედგაცრუება ელით. სამაგიეროდ მეცნიერებმა იციან ნამდვილი მეცნიერების ფასი და იმ აღმოჩენების ფასი რომელსაც Curiosity აუცილებლად გააკეთებს. გააკეთებს იმიტომ რომ ამის შესაძლებლობა აქვს.

შეუცნობელ არს გზანი უფლისა

The Greatest bullshit story ever told

კარდინალმა რობერტო ფრანჩესკო ბლარმინომ ვერაფერი გააწყო ურჩ ფილოსოფოსთან. ის მაინც თავის აზრზე იდგა და ცდილობდა პაპ კლემენტ მერვესთან თავისი პოზიციის დაცვას. რა გაეწყობა… ჩვენ ყველაფერი ვცადეთ, მაგრამ ვერაფერმა გატეხა. რა ჯიუტია, სულელი ადამიანი – დანანებით გაიფიქრა კარდინალმა და საბრალდებო დასკვნაში ჩაწერა: Egli sostiene che si trovano più mondi, che tutte le stelle sono mondi, ed il credere che sia solo questo mondo è grandissima ignoranza. (მიაჩნია რომ არსებობს ბევრი სამყარო, რომ ყოველი ვარსკვლავი ერთ-ერთი მათგანია და ერთადერთი სამყაროს რწმენა კი უდიდესი უმეცრება) უმეცრება სწორედ ისაა როცა სხვა სამყაროებს დაუშვებ სადაც თურმე სხვა არსებები სახლობენ. როცა გადაუხვევ წმინდა ეკლესიის მიერ დადგენილ დოგმატს და ღვთის ხატად და მსგავსად შექმნილ ადამიანს დააკნინებ თითქოს იგი მისი შემოქმედების ცენტრალური ნაწილი არ იყოს. განა უსასრულო სამყაროს კონცეფცია უსასრულოდ  არ ამცირებს ადამიანის როლს?

Giordano_Bruno1

Continue reading

7 პლანეტა რომელზეც შესაძლოა სიცოცხლე არსებობდეს – პოტენციურად სიცოცხლისთვის ვარგისი პლანეტების კატალოგი.

potentialy habitable planets

პლანეტების ზედაპირი წარმოადგენს მხატვრის წარმოსახვას და არა ტელესკოპით მიღებულ სურათებს. უცნობია თუ როგორ გამოიყურებიან ისინი. ჩვენ ვიცით მხოლოდ მათი ზომები და მასა

ახლახან პუერტო რიკოს უნივერსიტეტის მეცნიერებმა განიზრახეს შეექმნათ პოტენციურად სიცოცხლისთვის ვარგისი პლანეტების კატალოგი, რომელიც ახალ აღმოჩენებთან ერთად სულ უფრო გამდიდრდება. ჯერ ჯერობით სიაში 7 პლანეტაა, თუმცა ნასას კეპლერის მისიისას გამოვლენილი 54 კანდიდატი ელის საბოლოო დამტკიცებას. წინამდებარე 7 პლანეტა თავიანთი მახასიათებლებით ყველაზე მეტად გვანან დედამიწას. ცნობილ პლანეტებს შორის მათ აქვთ საუკეთესო შანსი სიცოცხლის არსებობისთვის. ჩვენ ჯერ კიდევ არ ვიცით მათი ზედაპირის ქიმიური კომპოზიცია მაგრამ ვიცით რამდენიმე მნიშვნელოვანი დეტალი 1) პლანეტები იმყოფებიან თავიანთი ვარსკვლავიდან მოშორებით სასიცოცხლო ზონაში, სადაც თხევადი წყლის არსებობა შესაძლებელია. 2) ასევე აქვთ საჭირო ზომა რათა შეინარჩუნონ ატმოსფერო და შექმნან საჭირო სცენა სიცოცხლის განვითარებისთვის.

მოკლედ დავახასიათებ პლანეტებს:

Continue reading

კარლ სეიგანი – მკრთალი ლურჯი წერტილი – პერსონალური მოგზურობის გაგრძელება

carl_sagan-e1296495678616

ძნელი მისახვედრი არაა რომ ეს არის გაგრძელება პოსტისა – კარლ სეიგანი კოსმოსი პერსონალური მოგზაურობა  თუ სეიგანის მოღვაწეობას ოდნავ მაინც გაეცანით, თუნდაც წინა პოსტიდან, თქვენთვის ცნობილი იქნება მისი წიგნის  Pale blue dot “მკრთალი ლურჯი წერტილი” არსებობის შესახებ. ამ პოსტში სწორედ ამ წიგნზე მინდა ვისაუბრო. წიგნის უკანა ყდაზე გვამცნობენ რომ იგი წარმოადგენს კოსმოსის მომხიბვლელ გაგრძელებას სადაც სეიგანი ასრულებს თავის რევოლუციურ მოგზაურობას დროსა და სივრცეში. სიმართლე გითხრათ მე პირადად ეს წიგნი როგორც კოსმოსის პირდაპირი გაგრძელება ვერ აღვიქვი. “მკრთალი ლურჯი წერტილი” შესანიშნავი წიგნია, პლანეტური მეცნიერებით დაინტერესებულთათვის. პლანეტური მეცნიერების აღმოჩენების და ამ აღმოჩენათა ისტორიით დაინტერესებულთათვის. თქვენ იმოგზაურებთ მზის სისტემაში. მარსზე, ვენერაზე, იუპიტერისა და სატურნის მთვარეებზე, გაიგებთ როგორ იცვლებოდა ცოდნა და წარმოდგენა ამ სამყაროებზე უმეტესად მეოცე საუკუნის განმავლობაში. ვოიაჯერების მოგზაურობაზე და ახალ აღმოჩენებზე, (90-იანებისთვის ახალ) რომელიც კოსმოსის ფურცლებზე ვერ მოხვდებოდა რადგან 1980 წელს ჯერ კიდევ არ იყო მიახლოებული შორეულ პლანეტებსა და მთვარეებს. გაიგებთ აპოლოს მთვარის მისიების შედეგებს, მის  გავლენას ტექნოლოგიაზე და მსოფაღქმაზე. ძალიან საინტერესოა ის ნაწილები სადაც პლანეტების მთვარეების და კომეტების ტერაფორმირებაზეა საუბარი. სეიგნი მრავალ გზას განიხილავს ადამიანის კოსმოსში დასასახლებლად.

Continue reading

ჯეიმს ვების ტელესკოპი დედამიწის მსგავს პლანეტებს დაინახავს

ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი, ეს პროექტი – მისი მზარდი ხარჯების გამო, ცოტა ხნის წინ გაუქმების საშიშროების წინაშე დადგა. (გადაიდო 2018 წლისთვის) კოსმოსური ტელესკოპის მეცნიერებათა ინსტიტუდიდან მეთ მაუნთინისა და ჯონ გრანსფილდის აზრით ჯეიმს ვების ტელესკოპი მოგვცემს შეუფასებელ ხედვას დედამიწის ტიპის პლანეტებისა. 

ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი ახალ ამბებში დიდი ხნის წინ გამოჩნდა. ხშირად წარმოდგენილი იყო როგორც ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის შემცვლელი. ჯეიმს ვები რომელიც კინაღამ დაბლოკა ამერიკის კონგრესმა, გვპირდება კოსმოსური მეცნიერებების რევოლუციას.

JWST – (James Webb Space Telescope) არ არის უბრალოდ ჰაბლის გაუმჯობესებული მოდელი. განსხვავებით ჰაბლისგან რომელიც აღიქვამს ხილვად და ულტრა იისფერ სინათლეს. ჯეიმს ვების ტელესკოპი აღიქვამს ტალღებს 0.6-დან (ნარინჯისფერი სპექტრში) 28 მიკრომეტრამდე (ღრმა ინფრაწითელი რადიაცია დაახლ 100 კელვინი (-173°C ან  −280 °F)

რადგანაც JWST ეძებს სითბოს, მას უნდა შენარჩუნდეს  ძალიან დაბალი ტემპერატურა, დაცული უნდა იყოს გარსით მზის, დედამიწის და მთვარის რადიაციისგან. ტელესკოპის ტემპერატურის 40 კელვინზე (-233 °C) შესანარჩუნებლად.  JWST-ს ექნება დიდი მზის დამცავი ფენა და იმოძრავებს ფართო ორბიტაზე მზის გარშემო. მისი ორბიტა იქნება დედამიწიდან მილიონ ნახევარი კილომეტრის მოშორებით თითქმის 4-ჯერ შორს ვიდრე მანძილი დედამიწასა და მთვარეს შორის. გრავიტაციული ძალების ბალანსი დედამიწასა და  მზეს შორის L2 წერტილში JWST-ს ბევრი ენერგიის გამოუყენებლად შეუნარჩუნებს სტაბილურ ორბიტას. თუმცა ეს დისტანცია, საჭიროების შემთხვევაში, შეუძლებელს გახდის ტელესკოპის შეკეთებას ან შერემონტებას.

ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი

“JWST-ის კომპლექსურობა, მოსახერხებელი ოპტიკა და სხვა სისტემები, რომლებიც 40 კელვინზე მუშაობენ, დამაბრკოლებელია მათი შეკეთება და შეცვლა, ამ ყველაფერმა ალბათ შექმნა მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე რთული, კომპლექსური და ძვირი ინტეგრაციის და ტესტ პროგრამები” – დაწერა ჯეიმს ვების პროგრამის წარმომადგენელმა მაიკლ კეპლენმა  The Space Review-ში 

ხუთი წლის წინ პროექტი შეფასებულ იქნა 2,4 მილიარდ დოლარად, მაგრამ უკანასკნელი ანგარიშების მიხედვით, პროექტის მთლიანმა ღირებულებამ 8.7 მილიარდ დოლარს მიაღწია.

ტელესკოპის შესაქმნელად უკვე 3,5 მილიარდი დაიხარჯა, კონსტრუქციის 3/4 უკვე მზად იყო, როცა კონგრესი მისი სიძვირის გამო პროექტის გაუქმებას აპირებდა, თუმცა საბოლოოდ პროექტი გადარჩა, მხოლოდ გადაიდო 2018  წლისთვის. ტელესკოპის გაშვება მოხდება ეცროპული რაკეტით Ariane V.

JWST -ის მიზანია დიდი აფეთქების შემდგომი ყველაზე ადრეული ვარსკვლავებისა და გალაქტიკების მოძებნა. ვარსკვლავების, გალაქტიკების და პლანეტური სისტემების ევოლუციისა და ფორმირების შესწავლა.

მეთ მაუნთანის (კოსმოსური ტელესკოპის სამეცნიერო ინსტიტუტის დირექტორი) და  ჯონ გრანსფილდის (ყოფილი ნასას ასტრონავტი და მეცნიერი) მიხედვით, JWST  ასევე მოძებნის და შეისწავლის პლანეტებს, რომლებიც გარემოექცევიან შორეულ ვარსკვლავებს. ასეთი დაკვირევების შესაძლებლობა არ ქონია აქამდე არც ერთ ტელესკოპს. Astrobiology Magazine ის რედაქტორი ლესლი მალენი ესაუბრა მაუნთინს და გრანსფილდს იმის შესახებ თუ რა შეიძლება გამოავლინოს JWST-მა ჩვენი გალაქტიკის შესაძლო სასიცოცხლო ადგილების შესახებ:

Continue reading

მრავალი მილიარდი კლდოვანი პლანეტა წითელი ჯუჯების გარშემო

სურათზე გამოსახულია მხატვრის ხედვა, მზის ჩასვლა სუპერ დედამიწის ტიპის პლანეტაზე Gliese 667 Cc.  ცაზე ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავი (მზე) არის წითელი ჯუჯა Gliese 667 C რომელიც სამმაგი ვარსკვლავური სისტემის ნაწილია. სამმაგი სისტემის ორი დანარჩენი ვარსკვლავიც Gliese 667  A და B ვარსკვლავებიც კარგად მოჩანან პლანეტიდან. ასტრონომები ამბობენ რომ მხოლოდ ირმის ნახტომში არსებობს ათეულობით მილიარდი ასეთი კლდოვანი პლანეტა, რომლეიც გარემოექცევიან ორბიტაზე მკრთალ წითელ ჯუჯა ვარსკვლავებს.

ეს არის პირველი მკაფიო რიცხვი წითელი ჯუჯის ორბიტაზე მყოფი პლანეტებისა, რომელიც დაანონსებული იქნა ასტრონომთა საერთაშორისო გაერთიანების მიერ HARPS-ის (HARPS – High Accuracy Radial Velocity Planet Searcher – მაღალი სიზუსტის რადიალური სისწრაფის პლანეტების მკვლევარი) სპექტოგრაფის 3,6 მეტრიანი ტელესკოპის მეშვეობით ლა სილას ობსერვატორიაში, ჩილეში. უკანასკნელი ანონსი აჩვენებს რომ ასეთი პლანეტები ჩვენ გალაქტიკაში მრავლად არიან.

HARPS-ის ჯგუფი ეძებდა ეგზოპლანეტეპს რომლებიც გარემოექცევიან ყველაზე გავრცელებული ტიპის ვარსკვლავებს ჩვენ გალაქტიკაში – წითელ ჯუჯა ვარსკვლავებს (რომლებიც ასევე ცნობილია M ჯუჯები) ასეთი ვარკსკვლავები არიან მზესთან შედარებით უფრო მკრთალი და ცივი, მაგრამ ძალიან გავრცელებული და ხანგრძლივი სიცოცხლით გამოირჩევიან.  მათი რიცხვი 80%-ს აღწევს ირმის ნახტომის ყველა ტიპის ვარსკვლავებში.

Continue reading

პლანეტური აღმოჩენების ბუმი

ამ ბოლო დროს, ძალიან ბევრი ახალი, საინტერესო და მნიშვნელოვანი აღმოჩენა გახდა ცნობილი ეგზოპლანეტების შესახებ. მახსოვს კეპლერის ტელესკოპი ახალი გაშვებული იყო კოსმოსში როცა მოუთმენლად ველოდი ხოლმე საინტერესო ცნობებს ნასასგან, მაგრამ აღმოჩენები იგვიანებდა. არადა ცოტა აზრზე თუ მოხვალ, მიხვდები რომ აღმოჩენის დადასტურებას რამდენიმე საგულდაგულო გადამოწმება და საბოლოოდ დარწმუნება სჭირდება. ეს ახალი აღმოჩნებიც არაა გუშინდელი აღმოჩნენები, ყველა მონაცემი მოწმდებოდა 3 წლის მანძილზე, კეპლერის, სპიტზერის და მიწაზე მყოფი გიგანტი ტელესკოპების მიერ. საჭირო იყო ერთხელ დაფიქსირებული დაბნელების მინიმუმ სამჯერ დადასტურება კეპლერის ფოტომეტრით და გადამოწმება სხვა ტელესკოპების მიერ.

Continue reading

ყველაზე მეტად დედამიწის მსგავსი (ახალი პლანეტა)

აღმოჩენილია ახალი, ერთ-ერთი ყველაზე მეტად დედამიწის მსგავსი პლანეტა 36 სინათლის წლის მოშორებით. ambobs Ziebis axali Sedegebi.

planetis saxelia  HD85512bigi garemoeqceva narinjisfer juja varskvlavs, ialqnebis TanavarskvlavedSi. astronomebma planeta HARPS –is me SveobiT aRmoaCines, maRali sizustis speqtrografiT la silias observatoriaSi, Cile.

Continue reading

The Pale blue dot (fairy tale)

იყო და არა იყო რა იყო ერთი პატარა მკრთალი ლურჯი წერტილი, ამ წერტილის ზედაპირზე იყო კიდევ ერთი ნამცეცა წერტილი, რომელთანაც შედარებით ლურჯი წერტილი უზარმაზარი იყო, ამ წერტილს მიუხედავად მისი სიმცირისა ბევრი კუთხე ქონდა, დიახ, ეს იყო (იყო რა არის) პატარა ქვეყანა, – იბერია, რომელიც გაბრწყინების მოლოდინში გაშეშებულიყო. მისი მცხოვრებნი ცის გახსნის ელოდნენ და სულ ზევით იყურებოდნენ, სულ ზევით – წარსულში. ყველაფერი იყო ამ ქვეყანაში – მაგალითად ნიჭი, ამას ისიც მოწმობს რომ ყველას უმაღლესი ქონდა დამთავრებული – იყო ეროვნული ფასეულობები: –  სადღეგრძელოების დაზეპირებული თანმიმდევრობა, კულტურული სტერეოტიპები, გლობალიზაციის შიში და სარწმუნოება, რომელიც რატომღაც ეროვნული ფასეულობებისა და ტრადიციათა ნუსხაში ეწერა დიდის ამბით და არა, რწმენის კატეგორიაში. “მართლმადიდებლობამ ქვეყანა გადაარჩინა” – გაიძახოდნენ გულზე მჯიღის ცემით გასაბრწყინებელი იბერიის შვილები “100 000 მოწამემ თავი შესწირა სარწმუნეობას” ადიდებდნენ წარსულს იმიტომ რომ თანამედროვეობაში განსადიდებელი აღარაფერი დარჩენილიყო.

Continue reading

კეპლერი ახალ სამყაროთა მიჯნაზე

ახლახან ცნობილი გახდა NASA-ს კეპლერის კოსმოსური ფოტომეტრის კიდევ ერთი დიდი  აღმოჩენის შესახებ, შეგახსენებთ კეპლერის ფოტომეტრული ობიექტივით აღჭურვილი კოსმოსური თანამგზავრი 2009 წელს იქნა გაშვებული, მისი მისია დედამიწის მსგავსი (სიცოცხლის არსებობისთვის ხელსაყრელი) პლანეტების აღმოჩენაა.  კეპლერმა 2000 სინათლის წლის მოშორებით აღმოაჩინა პლანეტათა აქამდე ყველაზე დიდი სისტემა, რომელიც ვარსკვლავ კეპლერ 11-ის გარშემო გარემოიქცევა.

 

Continue reading