სათნოების სტანდარტი და ნიშნების ბატონობა

t23smSoთუ გსურს ამ ქვეყანაში წარმატებული და ინტეგრირებული იყო სოციუმში, რათქმაუნდა უნდა აკმაყოფილებდე გარკვეულ სტანდარტებს. პირველი და აუცილებელი სტანდარტი ეს არის “იყავი ექსატრავერტი”. აქ იმდენად საქმის ცოდნა არ ფასდება რამდენადაც კომუნიკაციის უნარი, ეს ალბათ მეტნაკლებად ყველგან ასეა, მაგრამ ჩვენთან რაღაც არაოფიციალური ძმა-ბიჭურ თბილისური (ქალაქური) ელფერით ხასიათდება. (მდედრების შემთხვევაში ცოტა სხვაგვარადაა) ეს ქვეყანა ინტროვერტებს არ წყალობს. მთავარია ვის იცნობ და არა რას აკეთებ.

ასევე მნიშვნელოვანი სტანდარტია გარეგნულად იზიარებდე საყოვლთაო ჭეშმარიტებებს, აღიარებდე სათნოების უნივერსალურ სტანდარტს, ეს უკანასკნელი ყველაზე ფართო გაგებით ნიშნავს “რაღაცის რწმენას”

რამდენიმე თვის წინ სუფრაზე კამათისას, როცა თანამეინახემ გაიგო რომ საერთოდ არ მწამდა ზებუნებრივი მოვლენების, მისი აზრით ყველაზე დამამცირებელი რამ “მაკადრა” – რომ “იეღოველები” უფრო კაი ტიპები არიან ვიდრე მე… რადგან მათ რაღაცის მაინც წამთ. ადამიანად ყოფნის ელემენტარული პირობაა: – მთავარია რაიმე გწამდეს, თუნდაც ყველაზე დიდი bullshit, ოღონდაც გწამდეს! ადამიანი განისაზღვრება რაღაც ბუნდოვანის რწმენით, რომელიც გარდა იმისა რომ  შეუცნობელია, საერთოდ არ არის აუციებელი შეიცნო, რადგან ამით ის მთავარ მომხიბვლელობას, ბუნდოვანებას დაკარგავს. ღმერთი, პატრიარქი, რელიგია, ეს სიტყვები ჩვეულებვრივი  მარკეტინგული ხრიკებია, რომლებიც აიძულებს ადამიანებს არ იფიქრონ, ეს სიტყვები თავისთვავში დასაწყისშივე  აუცილებლად მოიცავენ რაღაც ჯადოსნურს, საკრალურს, რომელთა მოწიწებით ხსენება და გარეგნული პატივისცემა ავტომატურად ანიჭებს ადამიანს ადამიანობას. ეს არის ერთგვარი ვიტალური ძალა რომელიც ხორცს და ძვლებს მორალურ ადამიანად აქცევს.

ვფიქრობ რომ ადამიანთა უმრავლესობა, თანამედროვე სამყაროში უბრალოდ აღარ ფიქრობს ზეციურ წვერიან ბაბუაზე. მათ დარჩათ გარეგნული ნიშნები, სიმბოლოები, რომელთაც შეიძინეს საყოველთაოდ აღიარების აუცილებლობა. ყოველდღიური საზრუნავით დატვირთული გონებისთვის ერთგვარი შეღავათიც კია ჭეშმარიტების მარტივი ფორმულა, რომელსაც მხოლოდ გარეგნული დეკლარირება ჭირდება. ეს ძირითადად სუფრაზე ხდება. ეს არის ადამიანობის და ქართველობის დამადასტურებელი საბუთი, რომელიც სუფრაზე (პოლიტიკოსისთვის და საზოგადო მოღვაწესთვის არსებობს დამატებითი ტრიბუნები) უნდა აჩვენო საზოგადოებას, როგორც პასპორტი ბავშვობაში, მხოლოდ მას შემდეგ ხარ სრულფასოვანი ადამიანი და ქართველი.

რათქმაუნდა ამ ჰომოგენური შეხედულებების მიღმა იმალება განათლების და ცნობიერების საზღვრების პრობლემები, ადამიანებს უბრალოდ არ უცდიათ წასულიყვნენ  “აბა საიდან გაჩნდი?”-ს მიღმა და ვერ წარმოუდგენიათ რომ რელიგიური ზღაპრების გარეშე ამის პასუხი შეიძლება არსებობდეს. ამ კითხვის იქეთ ჩვეულებვრივი მოკვდავისთვის არ არსებობს ჰიპოთეტური ტერიტორია, რომელიც ადამიანის აზროვნების ლოგიკაში და პრაქტიკულობაში ჩაჯდებოდა. უფრო მეტიც, ამაზე ფიქრი არარელავენტური და ფუჭიც კია. აკი ვიღაცამ უკვე შეიმუშავა მარტივი ფორმულა: just say: ღმერთი, პატრიარქი, რელიგია… ყველამ ერთად: ღმერთი, პატრიარქი, რელიგია! ხაზი უნდა გავუსვა იმას რომ ამ მანტრას იმეორებს მოსახლეობის დიდი ნაწილი რომლებიც იმ მცირე მორწმუნე ჯგუფისგან განსხვავებით ვისთვისაც მართლაც რეალურია ყოვლად კეთილი და მკაცრი მოჩვენება, სულაც არ ფიქრობს და უღრმავდება იმას თუ რა ან ვინ დგას ამ სიტყვების უკან. (არც ესენი ფიქრობენ ბევრს, მაგრამ ამ უკანასკნელებს ჩაკეტილი წრე მაინც აქვთ)

ფსევდომორწმუნე ფართო პუბლიკას არასოდეს უფიქრია რომ მორალის წარმოშობაზე შეიძლება არსებობდეს ალტერნატიული თეორია, რომელიც რელიგიური და ეროვნული ნარატივებისგან თავისუფალი იქნება. ის ასევე ვერ აცნობიერებს განსხვავებას ბუნებრივ და ზებუნებრივ მოვლენებს შორის. აღარაფერს ვამბობ მტკიცებების სხვადასხვა კატეგორიებზე რომლებიც ზებუნებრივს და ბუნებრივს ესადაგება.

ადამიანები რომლებიც ამ “პასპორტს” არ ფლობენ, განიცდიან სოციუმში ინტეგრაციის პრობლემებს და ხვდებიან ერთ-ერთი ყველაზე მარგინალიზებული “იაღოველების” ქვემოთ. მათზე დაბლა თითქმის აღარავინაა, თუ არ ჩავთვლით “პიდარასტებს” ეს უკანასკნელი ყველაზე მარგინალიზებული ჯგუფია, არა იმდენად რელიგიური წარმოდგენების გამო, არამედ იმიტომ რომ ისინი ღალატობენ პატრიარქალური საზოგადოების მასკულანურ კულტს, ეს იმაზე დიდი ცოდვაა ვიდრე არაფრის რწმენა, ჰომოსექსუალობა ასოცირებულია ფემინურობასთან, აქ ფემინურობა ნიშნავს სისუსტის აღიარებას, ვინც სისუსტეს აღიარებს ის უნდა დაიჩაგროს.

ფუნდამენტალიზმი იბადება არა მხოლოდ “ლიტერალიზმით” და არქაული რელიგიური ტექსტების პირდაპირი გაგებით და რწმენით, არამედ რწმენის გარეგნული ნიშნების ბატონობით და უნივერსალურობით. მართალია ეს ნიშნები უფრო ფორმალურ ზედაპირულ ხასიათს ატარებენ, მაგრამ შესაძლოა იდენტობის ისეთივე ილუზიას ქმნიან როგორც მძლავრი იდეოლოგია. მიუხედავად იმისა რომ მრევლის უმრავლესობა პატრიარქის ეპისტოლეებს არც კი ეცნობა და საერთოდ არ იცის მისი აზრები და დამოკიდებულება. ის ერის მამის სიმბოლოა. ის თავის თავში აერთიანების მთელი ერის ინფანტილურ, ეროვნულ, ბუნდოვან მისტიკურ რელიგიურ წარმოდგენებს. ეს წარმოდგენები სამუდამოდ უნდა დარჩეს ბუნდოვანი, რომ შეინარჩუნოს სიწმინდე. ადამიანებს უბრალოდ ჭირდებათ მესია და მამა, არ აქვს მნიშვნელობა ის მართლა არსებობს თუ არა.

ამიტომ საკმარისია არ გიყვარდეს ერის აღიარებული მამა რომ უკვე მოღალატე ხარ, შენ უარყოფ საზოგადოების თითოეული წევრის იდენტობას, თორემ  პიროვნება ილია შიოლაშვილი რეალურად ფანტომია, როგორც ბიბლიური ღმერთი. ბიბლიური ღმერთი მრავალ საშინელებას სჩადის ძველ აღთქმაში, მაგრამ ეს არც ერთ მორწმუნეს და ფსევდომორწმუნეს არ ანაღვლებს, რომც იცოდნენ (ხშირად არ იციან ამის შესახებ) ამას მათთვის არავითარი მნიშვნელობა არ აქვს, ისინი ინსტიქტურად ემორჩილებიან აზრის და ნიშნების ბატონობას, უფიქრობის კომფორტს.

ასე რომ წარმატების და სოციუმში სრულფასოვანი ინტეგრაციის ელემენტარული პირობაა: რაღაცის რწმენა, საიდანაც მერე შესაძლებელია მოხერხებული “გაპრავება” – “მე ჩემებურად მწამს” “ეკლესიური არ ვარ მაგრამ მწამს” “რაღაცა არსებობს” “როგორ არ არსებობს, იმ დღეს ჟორა დამესიზმრა”

გწამდეს! ოღონდაც გწამდეს! თუნდაც ყველაზე ბუნდოვანი მისტიკის, რომელსაც დაარქმევ “რაღაცას” და ბუნდოვნად დაუკავშირებ ჯვრის ფორმის გუმბათოვან შენობებს, ვიღაც ოქროებში გამოწყობილ ბებერ მილიონერს, და სამყაროსეულ წესრიგს, რომლის წარმოუდგენლობა ავტომატურად ხდება ანთრპომორფული. ამ “ოღონდაც გწამდეს” სტანდარტში ვლინდება არამარტო ნატურალისტური და მეცნიერული ხედვის სრული არ არსებობა, არამედ ნიშნებისადმი უნებლიე ბრმა მორჩილება.

ჩვენი საზოგადოების უდიდესი პრობლემა არის არა რწმენა არამედ რწმენასთან დაკავშირებული გარეგნული ნიშნების უნივერსალურობა და ბატონობა. მათი არსებობა გამომდინარეობს სხვადასხვა სოციო ისტორიული ფაქტორებიდან.

P.S: თუმცა რელიგიური რწმენაც, თუნდაც ყველაზე ახლოს მყოფი თავის ორიგინალურ მნიშველობასთან პრობლემაა  საზოგადოებისთვის. რადგან ხასიათდება ირაციონალიზმით, არქაული მოძველებული მორალის ქადაგებით და საბუთის გარეშე სამყაროს მოწყობის და წესრიგის ფუნდამენტური პრინციპების შესახებ წარმოდგენების შეთხზვით.

მონოგამია თუ პოლიგამია?

ცოტა ხნის წინ ლიბ ცენტრში ლევან ბუთხუზმა ჩაატარა საჯარო ლექცია პოლიტიკურ გემოვნებასა და მეცნიერებაზე. სამწუხაროდ ვერ დავესწარი, მაგრამ ლექციის ჩანაწერს ვუყურე იუთუბზე, ძალიან მოკლედ რომ აღვწერო ლექცია შეეხებოდა სხვადასხვა არასწორ მეცნიერულ შეხედულებებს რომელიც გამომდინარეობს არა ფაქტების ცოდნით და ანალიზით არამედ პოლიტიკური შეხედულებებით და გემოვნებით. (იხ: იუთუბზე) მოგვიანებით როცა ამ თემაზე ვფიქრობდი, რასიზმზე, გენდერულ თანასწორობაზე და ა.შ. ჩამოვაყალიბე ერთგვარი გაგრძელება იმ საუბრის რაც ლექციაზე მოვისმინე. კერძოდ ერთი მიმართულებით რომელიც ეხება ადამიანის სექსუალურ ქცევას. ადამიანი მონოგამიურია თუ პოლიგამიური? და რა კატეგორიის პოლიტიკური შეხედულების ადამიანები ემხრობიან ან ერთს ან მეორეს. და რას ამბობს მეცნიერება ამ თემაზე?

848934-image-1425656127-789-640x480 (1)

Continue reading

რელიგიური გრძნობების და თავისუფლების შესახებ

თუ დაკვირვებიხართ ვისზე ან რაზე ხუმრობაც არ შეიძლება ის არის შენი ბატონი. ის გიწესებს რა უნდა მოგწონდეს და რა არა, რა უნდა მიგაჩნდეს ჭეშმარიტებად და რა არა.

სტალინის იმპერიაში არ შეიძლებოდა სტალინზე ხუმრობა

ჰიტლერის იმპერიაში ჰიტლერზე

კიმ ჩენ ინის სამფლობელოში კიმ ჩენ ინზე

ისლამისტურ სახელმწიფოებში ისლამზე

ქრისტიანულ შუა საუკუნეებში კი ქრისტიანობაზე

შარლი ებდოს ამბებთან დაკავშირებით, საზოგადოებაში აქტუალური გახდა საკითხი, რელიგიური გრძნობების შეურაცხყოფაზე. რა არის რელიგიური გრძნობის შეურაცხყოფა? სად არის ზღვარი ხუმრობასა და შეურაცხყოფას შორის? უნდა იყოს თუ არა რელიგიური გრძნობის შეურაცხყოფა აკრძალული ან დასჯადი?

10920953_911891288844271_4636138531714298200_n

რელიგიური გრძნობა სუბიექტური რამეა, მსოფლიოში უამრავი რელიგიური სექტა და მიმდინარეობაა. ზოგიერთს შეიძლება სპაგეტის გამოსახვა მიაჩნია რელიგიური გრძნობების შეურაცხყოფად. რა ვქნათ? გავითვალისწინოთ? თუ ეს მაგალითი სისულელედ მიგაჩნიათ, მაშინ რატომ არ ფიქრობთ რომ ბევრი ადამიანი იგივეს ფიქრობს თქვენს რელიგიაზე რასაც თქვენ მფრინავი სპაგეტის მონსტრზე ან ნებისმიერ სხვა ძველ თუ ახალ რელიგიაზე. და თუ ყველა რელიგიურ ახირებულ შეხედულებას არ ვცემთ (ან ვერ ვცემთ) პატივს მაშინ რატომ უნდა გამოვყოთ ექსკლუზიურად თქვენი რელიგია? რადგან უმრავლესობას მიკეუთვნებით?  ერთმა ფიესბუქ მეგობარმა ძალიან კარგად თქვა ის რასაც ვფიქრობდი: “თუ გამოხატვის თავისუფლება მხოლოდ ყველასთვის მისაღებ და კორექტულ გამოხატვაზე ვრცელდება, მაშინ ასეთი თავისუფლება საერთოდ არ არის საჭირო. მას ისედაც არავინ შეზღუდავს.”

Continue reading

რატომ არ არსებობს მარადიული ცხოვრება და სული

პირველად 13 წლის ასაკში გამიჩნდა სიღრმისეული კითხვები, მართალი იყო თუ არა ადამის და ევას ისტორია? კაენმა საიდან მოიყვანა ცოლი? როცა ვკვდებით მართლა მივდივართ თუ არა სამოთხეში და ჯოჯოხეთში და ა.შ. მომდევნო ათწლეულში თანდათან ჩამომიყალიბდა აზრი რომ იდეა სულზე და მარადიულ ცხოვრებაზე ადამიანური სისუსტის და ფანტაზიის შედეგია. მახსოვს ბავშვობაში ვიტირე როცა გავაცნობიერე რომ ერთ დღეს მოვკვდებოდი, მოკვდებოდა ყველა ვინც მიყვარდა. მარადიული სულის იდეაც ალბათ კაცობრიობის ბავშვური ახირებაა, რომელსაც პანიკურად ეშინია სიკვდილის და ამ შიშის გასადევნად იდეალისტურ ზღაპრებს იგონებს.

adventure-in-the-afterlife

ადამიანების ფსიქოლოგიას, შიშებს, იმედებს, რომ ვუკვირდები, სულ უფრო და უფრო ვრწმუნდები რომ ეს აზრი მართებული უნდა იყოს, წარმოიდგინეთ უძველესი ჰომო საპიენსის აზრები რომელმაც გააცნობიერა რომ ის მოკვდებოდა. მას რამე უნდა მოეფიქრებინა. 21-ე საუკუნეშიც კი ადამიანთა უმეტესობის გონება ისევ არქაულ ეპოქაშია ჩარჩენილი, ათასი ცრურწმენებით, ანიმისტური მსოფმხედველობით სადაც ვიღაცის უჩინარი ნება და ხელია საჭირო სამყაროს სამართავად, სადაც ღმერთებს მსხვერპლი ისევ უნდათ და სადაც მილიონი წმინდანის ხატი მანქანაში და ოთახში პოლითეიზმის სახეშეცვლილი ფორმაა. ასეთ საზოგადოებაში რათქმაუნდა ხალხს სჭირდება სჯეროდეს რომ იქ სადღაც “ნათელში” გააგრძელებს სამუდამო ცხოვრებას.

ბევრი რომ არ გავაგრძელო (სხვა საკითხს მეტი ყურადღება მინდა დავუთმო) უამრავი ფაქტორია თუ რატომ შეიძლებოდა ეს გამოეგონებინათ ადამიანებს და ამავე დროს ბევრი მიზეზიც არის იმის თუ რატომ იქნებოდა ეს ინფორმაცია გავრცელებადი და ზოგიერთ შემთხვევაში სასარგებლოც კი.

Continue reading

კარლ სეიგანი – დრაკონი ჩემს გარაჟში

Dragon

კარლ სეიგანის წიგნიდან – დემონებისგან დამფრთხალი მსოფლიო (Demon Haunted World )

“ცეცხლის მფრქვეველი დრაკონი ცხოვრობს ჩემს გარაჟში”

დავუშვათ (ფსიქოლოგ რიჩარდ ფრანკლინის ჯგუფური თერაპიის მიღწევას ვიყენებ) მე სერიოზულად გიმტკიცებთ ამას. რათქმაუნდა თქვენ გინდათ შეამოწმოთ. ნახოთ თქვენივე თვალით. საუკუნეების განმავლობაში უამრავი ისტორია იყო დრაკონებზე, მაგრამ რეალური საბუთი არა. აი შესაძლებლობაც

“მანახე” მეუბნებით თქვენ. მე ჩემს გარაჟში მიგიძღვებით. თქვენ იხედებით შიგნით, ხედავთ კიბეს, ცარიელ საღებავის ქილებს და ძველ სამთვლიან ველოსიპედს, მაგრამ დრაკონს – არა.

The Demon-Haunted World

The Demon-Haunted World (Photo credit: Wikipedia)

“სად არის დრაკონი” – მეკითხებით

“ოჰ ის აქ არის – გპასუხობთ ოდნავი რხევით – გამომრჩა შეხსენება რომ ის უჩინარი დრაკონია”თქვენ მთავაზობთ რომ შევათვალიეროთ გარაჟის იატაკი, დრაკონის კვალის მისაგნებად.

“კარგი იდეაა, მაგრამ ის ჰაერში ნავარდობს” ვამბობ მე

შემდეგ თქვენ იყენებთ ინფრაწითელ სენსორს დრაკონის უჩინარი ცეცხლის დასაფიქსირებლად.

“კარგი იდეაა, მაგრამ უჩინარ ცეცხლს არ აქვს მხურვალება”

თქვენ აფრქვევთ საღებავს პულვიზატორით, რათა ის ხილვადი გახადოთ. Continue reading