ახალი პლანეტა – ჩვენი კარის მეზობელი

სულ ახლახან ევროპელმა მეცნიერებმა ჟენევის და ლა სილას (ჩილე) ობერვატორიების მეშვეობით აღმოაჩინეს ახალი პლანეტა რომელიც ჩვენ მეზობელ ვარსკვლავს ალფა კენტავრი B-ს გარემოექცევა, აღმოჩენა მნიშვნელოვანია იმით რომ ალფა კენტავრი არამარტო ჩვენი მეზობელია არამედ ყველაზე ახლოა ჩვენთან სხვა ვარსკვლავებთან შედარებით. მანძილი მხოლოდ 4,3 სინათლის წელია. რაც კილომეტრებში უხეშად რომ ვთქვათ 40.4 ტრილიონი კილომეტრია. ეს რათქმაუნდა დიდი მანძილია, მაგრამ ასტრონომილული მასშტაბებით ძალიან მცირეა. აღმოჩენა იმითაც არის მნიშვნელოვანი რომ ახალი პლანეტა დედამიწაზე ოდნავ მასიურია, პლანეტას გააჩნია დედამიწის 1,13 მასა.

წავიკითხე თუ არა ამ აღმოჩენის შესახებ, აღფრთოვანებამ შემიპყრო, ახალი დედამიწის მაგვარი პლანეტა აგერ ყურის ძირში, რომელზეც შესაძლოა სიცოცხლე იყოს. მეცნიერები დიდ ხანს ვარაუდობდნენ რომ ალფა კენტავრს უნდა ყოლოდა პლანეტები. ჯეიმს კამერონის პანდორაც სწორედ ალფა კენტავრის სისტემაში მდებარეობს, ეს ვარკვლავური სისტემა ფიგურირებს Star Trek-შიც და სხვა მრავალ სამეცნიერო ფანტასტიკაში, რადგან ეს ვარკვლავები ჩვენი მეზობლები და მზის მსგავსნი არაინ, ჩვენ ვიმედოვნებდით რომ ოდესმე იქ ვინმეს აღმოვაჩენდით და აი თითქოს დედამიწის ტყუპისცალს ასე ახლოს მივუახლოვდით, პანდორას რომელიც საუცხოო სიურპრიზებს შემოგვთავაზებს. კოსმოსური მოგზაურობის სამომავლო პერსპექტივაზეც შეიძლება ფიქრი ის ხომ ძალიან შორს არაა. თუმცა იმედი ჯერ ნაადრევი აღმოჩნდა. პლანეტა ძალიან ახლოს გარემოექცევა თავის ვარსკვლავს და სავარაუდოდ ძალიან ცხელია. მისი დაშორება ვარკსვლავიდან მხოლოდ 6 მილიონი კილომეტრია, დედამიწის დაშორება კი 150 მილიონი კილომეტრი. ალფა კენტავრ b-ზე სიცოცხლე თითქმის გამორიცხულია. გამორიცხულია წყლის არსებობაც.

Continue reading

Advertisements

კარლ სეიგანი – კოსმოსი – პერსონალური მოგზაურობა

დიდი ხანია მინდოდა დამეწერა ამ კაცზე რამე, ერთი პოსტი დავწერე კიდეც ადრე – A pale blue dot fairy tale  მაგრამ ეს პოსტი მხოლოდ ნაწილობრივ ეხებოდა მას და ინფორმაცაც ძალიან მწირი იყო. სამწუხაროა რომ ინტერნეტ სივრცეში ქართულად თითქმის არანაირი ინფორმაცია არ მოიპოვება მასზე. სანამ პოსტის წერას დავიწყებდი კიდევ ერთხელ დავძებნე გუგლში, გვარის ყველა ვარიანტი ვცადე “საგანი” “სეიგანი” “სეგანი” დარწმუნებული არ ვარ ქართულად რომელი ვარიანტი უნდა იყოს სწორი. მე სეიგანი ავირჩიე რადგან ინგლისურადაც ანალოგიურად გამოითქმის. ძებნის შედეგებმა მხოლოდ სოც ქსელებში და ფორუმებზე კერძო საუბრებში შემთხვევით ნახსენები სეიგანი მანახა. აქედან კი ლამის 50% -ის ავტორი მე ვარ.

მინდოდა დამეწერა იმიტომაც რომ ინფორმაცია მის შესახებ ძალიან მცირეა და იმიტომაც რომ სეიგანის ფილოსოფია ჩემთვის ახლობელი და მთავარი შთამაგონებელი ძალა გახდა.

რატომ მაინცდამაინც დღეს? დღეს მოვრჩი მის ცნობილ წიგნს, რომელსაც კოსმოსი ქვია. რომელიც ნიუ იორკ თაიმსის მიხედვით არის “ერთ-ერთი პირველი ბესტსელერი სამეცნიერო წიგნი რომელიც კი ოდესმე გამოქვეყნებულა ინგლისურ ენაზე.” ამიტომ გადავწყვიტე დამეწერა ჩემი მიმოხილვა წიგნის შესახებ. თუმცა სადაც ამ წიგნს ახსენებ იქ იგივე სახელწოდების სატელევიზიო სერიების გამოტოვება არ შეიძლება. რადგან სატელევიზიო სამეცნიერო სერიალმა კიდევ უფრო დიდი გავლენა იქონია პუბლიკაზე და საერთოდ მსოფლიოზე, ვიდრე წიგნმა. როგორც წიგნის ყდა იტყობინება კოსმოსი 5 მილიონზე მეტი ასლი დაბეჭდილა, სატელევიზიო სერიალი კი 200 მილიონზე მეტმა ადამიანმა იხილა მსოფლიოში რაც 80-იანი წლების მსოფლიო მოსახლეობის 5%-ზე მეტია – როგორც თავად სეიგანი გვეუბნება წინასიტყვაობაში.

Continue reading

სიძულვილის კვირეული

შეიძლება სისუსტედ ჩამითვალოთ, მაგრამ ხანდახან ვფიქრობ რომ აღარ მინდა საერთოდ ამ ქვეყანაში ცხოვრება, არც ქართველობა და არც სამშობლოს რამენაირი სიყვარული. დავიღალე სიძულვილის ჩანჩქერების ყურებით. სიძულვილი და ძალადობა მოდის ყველა მხრიდან, მთავრობისგან, ხალხისგან, პოლიტიკოსებისგან, სისტემისგან და ა.შ. ეს სიძუვილის კვირეული კი არა სიძულვილის წლებია, უბრალოდ ამ ბოლო კვირას სიძულვილის ჩანჩქერებმა განსაკუთრებული სიმძლავრით ამოხეთქა. ბუნებრივია როცა ადამიანის უფლებები ასე უხეშად ირღვევა, ხალხი უნდა გაბრაზდეს, უნდა მოითხოვოს სამართლიანობა. ხალხმა უნდა იმოქმედოს! მაგრამ ამ შემთხვევაში სხვა რამეზე მინდა გავამახვილო ყურადღება კერძოდ – ამ სიბრაზის გარდასახვა საკუთარი მოქალაქეებისადმი სიძულვილში.

რათქმაუნდა ბევრი იტყვის რომ სამშობლო უფრო მეტია ვიდრე რაიმე კონკრეტული სოციალურ პოლიტიკური მდგომარეობა. ვიდრე რომელიმე ჯგუფის დანაშაული, ან სიძულვილის მომატებული დოზა ჰაერში. კი ბატონო მაგრამ სამშობლო პირველ რიგში ხალხია, ის ხალხი რომელის უმეტესობა რადიკალიზმში და სიძულვილში ცურავს. ის ხალხია რომლსაც არც მომავალი აქვს დასახული და არც ის იცის რა უნდა. რა გასაკვირია რომ ხადახან არ მინდა ამ ყველაფრის ნაწილი ვიყო. ყველაზე დიდი დისკომფორტი ეს სიძულვილის ოკეანეა, რომელსაც ჭეშმარიტების პრივატიზება რადიკალური უსაფუძვლო იდეალები და მესიის მოლოდინი ქმნის.

Continue reading

That’s how it will be

იმ დღეს სულ წვიმდა, წვრილად და ინტენსიურად ღვრიდა ცრემლს ნაცრისფერი ზეცა. შავი ღრულბები მძიმედ მიიგრაგნებოდნენ. მეც თანაბრად სევდიანი განწყობა მქონდა ღრუბლებისა და წვიმის გამო. ასეთი ამინდი  მთრგუნავს, თუმცა, ხანდახან მიყვარს. იმ დღესაც ეს ორი გრძნობა ებრძოდა ერთმანეთს, ერთი უცნაური წინათგრძნობაც მაწუხებდა, მეგონა აღარასდროის გადაიღებდა, თითქოს რაღაც დასასრულის დასაწყისის ზღურბლს ვუახლოვდებოდი. მეგონა მზე აღარ გამოანათებდა, ცარიელ ქუჩებს ხალხი აღარ შეავსებდა, სველი ქუჩები არასდროს გაშრებოდა, დარჩებოდა გუბეები და მეზობლის სხვენის კარის ჭრიალი, რომელიც ისე ისმის ჩემ ოთახში ქარიან დღეს, რომ გულს გაგიწვრილებს. მაშინ ვფიქრობდი რომ ეს წინათგრძნობა არ იყო, არამედ წვიმიანი დღის გამო წარმოშობილი სევდის უცნაური ნაწილი.

Continue reading

დიდი აფეთქება ღვთიური ნაპერწკალის გარეშე?

ჩვენმა სამყარომ დაიწყო არსებობა 13,75 მილიარდი წლის წინ ღმერთის დახმარების გარეშე – ამბობენ მკვლევარები.

შეიძლება ეს ყველაფერი ჩვენ ინსქტიქტურ წარმოდგენებს შორდება, რომელიც მოგვიწოდებს ვიფიქროთ რაღაცის არაფრისგან შექმნის შეუძლებლობაზე. მაგრამ აუცილებელი არაა ინსქტიქტებს ვენდოთ. თუმცა ისინი ჩამოყალიბდნენ ჩვენ გადასარჩენად აფრიკულ სავანებში 150 000 წლის წინ,  მაგრამ სამყაროს ფუნდამენტურ სტრუქტურაში ვერ ერკვევიან. ამბობენ ფიზიკოსები: ნაცლვად ინსქტიქტებისა უნდა ვენდოთ ფიზიკის კანონებს.

“დიდი აფეთქება უნდა იყოს შედეგი ფიზიკის კანონების არსებობისა” ამბობს ასტროფიზიკოსი ალექს ფილიპენკო (კალიფორნიის უნივერსიტეტი ბერკლი) “ფიზიკის კანონებით შეგიძლია სამყაროს შექმნა”

ფილიპენკომ ისაუბრა კონფერენციაზე SETICon დისკუსიის ფარგლებში: “ჭირდება დიდ აფეთქებას ღვთიური ნაპერწკალი?” მან თავი შეიკავა განცხადებისგან რომ ღმერთი არ არსებობს, უბრალოდ ყურადღება გაამახვილა იმაზე რომ სამყაროს შექმნას არ ჭირდება ყოვლისშემძლე შუამავალი და რომ ფიზიკის კანონებმა მისცეს დასაბამი ყველაფერს. “არ მგონია შესაძლებელი იყოს მეცნიერების გამოყენებით ღმერთის არსებობის დამტკიცება ან უარყოფა” ამბობს ფილიპენკო.

Continue reading

დავეხმაროთ ქართულ სუბტიტრებს TED-ზე

არსებობს ასეთი ტექნოლოგიური, სამეცნიერო, შემეცნებითი, კონფერენციების ცნობილი არენა TED. საიტზე ted.com ყოველდღე იდება სხვადასხვა საუბრების ვიდეოები, თემები ძალიან მრავალფეროვანი და საინტერესოა. მოსაუბრეებს შორის შეხვდებით: მუსიკოსებს, მსახიობებს, ცნობილ ადამიანებს, მეცნიერებს, ფსიქოლოგებს, სოციოლოგებს, ინჟნრებს და ა.შ. რომლებიც გაგაცნობენ თავიანთ ახალ იდეებს ან სრულიად უბრალო ჭეშმარიტებას დაგანახებენ სხვა კუთხით. გარწმუნებთ მართლაც საინტერესო საუბრები იდება.

ამ ვიდეოებს მსოფლიოს ყველა ენაზე თარგმნიან (სუბტიტრების სახით) მოხალისე მთარგნმნელები. რათა ყველა ენაზე იყოს ხელმისაწვდომი.  არიან ქართველი მთარგმნელებიც და ქართული სუბტიტრებიც მოიპოვება 72 ვიდეო საუბარზე. მაგრამ დამეთანხმებით 1000-ზე მეტ ვიდეოში 72 არაფერია. ანუ ძალიან ბევრი საინტერესო თემა ინგლისურის არ მცოდნეთათვის ჯერ ისევ მიუწვდომელია.

იმის გამო რომ ქართველი მთარგმნელები ცოტანი ვართ (ერთ-ერთი გახლავართ) ვიდეოებიც თარგმნა და გამოქვეყნება ნელა ხდება. ეს კიდევ არაფერი, ასე თუ ისე მიდიოდა ეს პროცესი ნელა, მაგრამ ამას წინათ, TED სუბტიტრების თარგმნის ახალ პლატფორმაზე გადავიდა და როგორც ჩანს, ჩვენი ქართველი მთარგმნელები ან ვერ გაერკვნენ ამ ახალ პლატფორმაში ანდაც საერთოდ არ გაუგიათ ჯერ. ამიტომ გადავწყვიტე მომეწონდებინა ინგლისურის მცდონეთათვის რომ იქნებ მიიღონ მონაწილეობა ამ საქმეში და დამეწერა TED-ზე და universlasubtitels.org-ზე რეგისტრაციის და თარგმნის ინსტრუქცია.

Continue reading

ღმერთის კამათლები და ჰოკინგის პარადოქსი

“ღმერთი კამათელს არ თამაშობს!” – ეს აინშტაინის ცნობილი სიტყვებია, რითაც მან გამოხატა თავისი კრიტიკული დამოკიდებულება მაშინ ჯერ კიდევ ჩანასახში მყოფი კვანტური თეორიის მიმართ. აინშტაინს სწამდა რომ სამყაროში ყველაფერი თანმიმდევრულ ლოგიკურ კანონზომიერებებს ემყარებოდა რომელთა ამოხსნა და წინასწარმეტყველება შეიძლება. კვნატური თეორია კი შემთხვევითობებს ეყრდნობოდა, ფერმკრთალდებოდა სიზუსტე და მხოლოდ ალბათობის ენით შეიძლებოდა საუბარი. დრომ და ექსპერიმენტებმა ანახა რომ კვანტური თეორია თავისი ალბათურობით მუშაობს. ეს უცნაური სამყაროა, სადაც ნაწილაკები ორ მდგომარეობაში ერთდროულად იმყოფებიან. სადაც ქრებიან და მატერიალიზდებიან სხვაგან, სადაც რეალობა დაკვირვების მიხედვით იცვლება, ანუ ეს ის სამყაროა სადაც მისი სრული ამოხსნისთვის ადამიანური ლოგიკა და წარმდგენები უძლური ხდება. თუმცა ადამიანი მათემატიკის მეშვეობით იგებს კვანტური სამყაროს მოქმედების გარკვეულ ასპექტებს.

კვანტურმა თეორიამ დიდი არეულობა გამოიწვია ფიზიკოსთა ტვინში. კვანტურ მექანიკაში ღვაწლმოსილმა ცნობილმა ფიზიკოსმა რიჩარდ ფეინმამნმა კვანტურ მექანიკაზე თქვა: “თუ თქვენ ფიქრობთ რომ გესმით კვანტური მექანიკა, ე.ი თქვენ არ გესმით კვანტური მექანიკა”

Continue reading