7 პლანეტა რომელზეც შესაძლოა სიცოცხლე არსებობდეს – პოტენციურად სიცოცხლისთვის ვარგისი პლანეტების კატალოგი.

potentialy habitable planets

პლანეტების ზედაპირი წარმოადგენს მხატვრის წარმოსახვას და არა ტელესკოპით მიღებულ სურათებს. უცნობია თუ როგორ გამოიყურებიან ისინი. ჩვენ ვიცით მხოლოდ მათი ზომები და მასა

ახლახან პუერტო რიკოს უნივერსიტეტის მეცნიერებმა განიზრახეს შეექმნათ პოტენციურად სიცოცხლისთვის ვარგისი პლანეტების კატალოგი, რომელიც ახალ აღმოჩენებთან ერთად სულ უფრო გამდიდრდება. ჯერ ჯერობით სიაში 7 პლანეტაა, თუმცა ნასას კეპლერის მისიისას გამოვლენილი 54 კანდიდატი ელის საბოლოო დამტკიცებას. წინამდებარე 7 პლანეტა თავიანთი მახასიათებლებით ყველაზე მეტად გვანან დედამიწას. ცნობილ პლანეტებს შორის მათ აქვთ საუკეთესო შანსი სიცოცხლის არსებობისთვის. ჩვენ ჯერ კიდევ არ ვიცით მათი ზედაპირის ქიმიური კომპოზიცია მაგრამ ვიცით რამდენიმე მნიშვნელოვანი დეტალი 1) პლანეტები იმყოფებიან თავიანთი ვარსკვლავიდან მოშორებით სასიცოცხლო ზონაში, სადაც თხევადი წყლის არსებობა შესაძლებელია. 2) ასევე აქვთ საჭირო ზომა რათა შეინარჩუნონ ატმოსფერო და შექმნან საჭირო სცენა სიცოცხლის განვითარებისთვის.

მოკლედ დავახასიათებ პლანეტებს:

Continue reading

Advertisements

კარლ სეიგანი – მკრთალი ლურჯი წერტილი – პერსონალური მოგზურობის გაგრძელება

carl_sagan-e1296495678616

ძნელი მისახვედრი არაა რომ ეს არის გაგრძელება პოსტისა – კარლ სეიგანი კოსმოსი პერსონალური მოგზაურობა  თუ სეიგანის მოღვაწეობას ოდნავ მაინც გაეცანით, თუნდაც წინა პოსტიდან, თქვენთვის ცნობილი იქნება მისი წიგნის  Pale blue dot “მკრთალი ლურჯი წერტილი” არსებობის შესახებ. ამ პოსტში სწორედ ამ წიგნზე მინდა ვისაუბრო. წიგნის უკანა ყდაზე გვამცნობენ რომ იგი წარმოადგენს კოსმოსის მომხიბვლელ გაგრძელებას სადაც სეიგანი ასრულებს თავის რევოლუციურ მოგზაურობას დროსა და სივრცეში. სიმართლე გითხრათ მე პირადად ეს წიგნი როგორც კოსმოსის პირდაპირი გაგრძელება ვერ აღვიქვი. “მკრთალი ლურჯი წერტილი” შესანიშნავი წიგნია, პლანეტური მეცნიერებით დაინტერესებულთათვის. პლანეტური მეცნიერების აღმოჩენების და ამ აღმოჩენათა ისტორიით დაინტერესებულთათვის. თქვენ იმოგზაურებთ მზის სისტემაში. მარსზე, ვენერაზე, იუპიტერისა და სატურნის მთვარეებზე, გაიგებთ როგორ იცვლებოდა ცოდნა და წარმოდგენა ამ სამყაროებზე უმეტესად მეოცე საუკუნის განმავლობაში. ვოიაჯერების მოგზაურობაზე და ახალ აღმოჩენებზე, (90-იანებისთვის ახალ) რომელიც კოსმოსის ფურცლებზე ვერ მოხვდებოდა რადგან 1980 წელს ჯერ კიდევ არ იყო მიახლოებული შორეულ პლანეტებსა და მთვარეებს. გაიგებთ აპოლოს მთვარის მისიების შედეგებს, მის  გავლენას ტექნოლოგიაზე და მსოფაღქმაზე. ძალიან საინტერესოა ის ნაწილები სადაც პლანეტების მთვარეების და კომეტების ტერაფორმირებაზეა საუბარი. სეიგნი მრავალ გზას განიხილავს ადამიანის კოსმოსში დასასახლებლად.

Continue reading

ახალი პლანეტა – ჩვენი კარის მეზობელი

სულ ახლახან ევროპელმა მეცნიერებმა ჟენევის და ლა სილას (ჩილე) ობერვატორიების მეშვეობით აღმოაჩინეს ახალი პლანეტა რომელიც ჩვენ მეზობელ ვარსკვლავს ალფა კენტავრი B-ს გარემოექცევა, აღმოჩენა მნიშვნელოვანია იმით რომ ალფა კენტავრი არამარტო ჩვენი მეზობელია არამედ ყველაზე ახლოა ჩვენთან სხვა ვარსკვლავებთან შედარებით. მანძილი მხოლოდ 4,3 სინათლის წელია. რაც კილომეტრებში უხეშად რომ ვთქვათ 40.4 ტრილიონი კილომეტრია. ეს რათქმაუნდა დიდი მანძილია, მაგრამ ასტრონომილული მასშტაბებით ძალიან მცირეა. აღმოჩენა იმითაც არის მნიშვნელოვანი რომ ახალი პლანეტა დედამიწაზე ოდნავ მასიურია, პლანეტას გააჩნია დედამიწის 1,13 მასა.

წავიკითხე თუ არა ამ აღმოჩენის შესახებ, აღფრთოვანებამ შემიპყრო, ახალი დედამიწის მაგვარი პლანეტა აგერ ყურის ძირში, რომელზეც შესაძლოა სიცოცხლე იყოს. მეცნიერები დიდ ხანს ვარაუდობდნენ რომ ალფა კენტავრს უნდა ყოლოდა პლანეტები. ჯეიმს კამერონის პანდორაც სწორედ ალფა კენტავრის სისტემაში მდებარეობს, ეს ვარკვლავური სისტემა ფიგურირებს Star Trek-შიც და სხვა მრავალ სამეცნიერო ფანტასტიკაში, რადგან ეს ვარკვლავები ჩვენი მეზობლები და მზის მსგავსნი არაინ, ჩვენ ვიმედოვნებდით რომ ოდესმე იქ ვინმეს აღმოვაჩენდით და აი თითქოს დედამიწის ტყუპისცალს ასე ახლოს მივუახლოვდით, პანდორას რომელიც საუცხოო სიურპრიზებს შემოგვთავაზებს. კოსმოსური მოგზაურობის სამომავლო პერსპექტივაზეც შეიძლება ფიქრი ის ხომ ძალიან შორს არაა. თუმცა იმედი ჯერ ნაადრევი აღმოჩნდა. პლანეტა ძალიან ახლოს გარემოექცევა თავის ვარსკვლავს და სავარაუდოდ ძალიან ცხელია. მისი დაშორება ვარკსვლავიდან მხოლოდ 6 მილიონი კილომეტრია, დედამიწის დაშორება კი 150 მილიონი კილომეტრი. ალფა კენტავრ b-ზე სიცოცხლე თითქმის გამორიცხულია. გამორიცხულია წყლის არსებობაც.

Continue reading

ჯეიმს ვების ტელესკოპი დედამიწის მსგავს პლანეტებს დაინახავს

ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი, ეს პროექტი – მისი მზარდი ხარჯების გამო, ცოტა ხნის წინ გაუქმების საშიშროების წინაშე დადგა. (გადაიდო 2018 წლისთვის) კოსმოსური ტელესკოპის მეცნიერებათა ინსტიტუდიდან მეთ მაუნთინისა და ჯონ გრანსფილდის აზრით ჯეიმს ვების ტელესკოპი მოგვცემს შეუფასებელ ხედვას დედამიწის ტიპის პლანეტებისა. 

ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი ახალ ამბებში დიდი ხნის წინ გამოჩნდა. ხშირად წარმოდგენილი იყო როგორც ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის შემცვლელი. ჯეიმს ვები რომელიც კინაღამ დაბლოკა ამერიკის კონგრესმა, გვპირდება კოსმოსური მეცნიერებების რევოლუციას.

JWST – (James Webb Space Telescope) არ არის უბრალოდ ჰაბლის გაუმჯობესებული მოდელი. განსხვავებით ჰაბლისგან რომელიც აღიქვამს ხილვად და ულტრა იისფერ სინათლეს. ჯეიმს ვების ტელესკოპი აღიქვამს ტალღებს 0.6-დან (ნარინჯისფერი სპექტრში) 28 მიკრომეტრამდე (ღრმა ინფრაწითელი რადიაცია დაახლ 100 კელვინი (-173°C ან  −280 °F)

რადგანაც JWST ეძებს სითბოს, მას უნდა შენარჩუნდეს  ძალიან დაბალი ტემპერატურა, დაცული უნდა იყოს გარსით მზის, დედამიწის და მთვარის რადიაციისგან. ტელესკოპის ტემპერატურის 40 კელვინზე (-233 °C) შესანარჩუნებლად.  JWST-ს ექნება დიდი მზის დამცავი ფენა და იმოძრავებს ფართო ორბიტაზე მზის გარშემო. მისი ორბიტა იქნება დედამიწიდან მილიონ ნახევარი კილომეტრის მოშორებით თითქმის 4-ჯერ შორს ვიდრე მანძილი დედამიწასა და მთვარეს შორის. გრავიტაციული ძალების ბალანსი დედამიწასა და  მზეს შორის L2 წერტილში JWST-ს ბევრი ენერგიის გამოუყენებლად შეუნარჩუნებს სტაბილურ ორბიტას. თუმცა ეს დისტანცია, საჭიროების შემთხვევაში, შეუძლებელს გახდის ტელესკოპის შეკეთებას ან შერემონტებას.

ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი

“JWST-ის კომპლექსურობა, მოსახერხებელი ოპტიკა და სხვა სისტემები, რომლებიც 40 კელვინზე მუშაობენ, დამაბრკოლებელია მათი შეკეთება და შეცვლა, ამ ყველაფერმა ალბათ შექმნა მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე რთული, კომპლექსური და ძვირი ინტეგრაციის და ტესტ პროგრამები” – დაწერა ჯეიმს ვების პროგრამის წარმომადგენელმა მაიკლ კეპლენმა  The Space Review-ში 

ხუთი წლის წინ პროექტი შეფასებულ იქნა 2,4 მილიარდ დოლარად, მაგრამ უკანასკნელი ანგარიშების მიხედვით, პროექტის მთლიანმა ღირებულებამ 8.7 მილიარდ დოლარს მიაღწია.

ტელესკოპის შესაქმნელად უკვე 3,5 მილიარდი დაიხარჯა, კონსტრუქციის 3/4 უკვე მზად იყო, როცა კონგრესი მისი სიძვირის გამო პროექტის გაუქმებას აპირებდა, თუმცა საბოლოოდ პროექტი გადარჩა, მხოლოდ გადაიდო 2018  წლისთვის. ტელესკოპის გაშვება მოხდება ეცროპული რაკეტით Ariane V.

JWST -ის მიზანია დიდი აფეთქების შემდგომი ყველაზე ადრეული ვარსკვლავებისა და გალაქტიკების მოძებნა. ვარსკვლავების, გალაქტიკების და პლანეტური სისტემების ევოლუციისა და ფორმირების შესწავლა.

მეთ მაუნთანის (კოსმოსური ტელესკოპის სამეცნიერო ინსტიტუტის დირექტორი) და  ჯონ გრანსფილდის (ყოფილი ნასას ასტრონავტი და მეცნიერი) მიხედვით, JWST  ასევე მოძებნის და შეისწავლის პლანეტებს, რომლებიც გარემოექცევიან შორეულ ვარსკვლავებს. ასეთი დაკვირევების შესაძლებლობა არ ქონია აქამდე არც ერთ ტელესკოპს. Astrobiology Magazine ის რედაქტორი ლესლი მალენი ესაუბრა მაუნთინს და გრანსფილდს იმის შესახებ თუ რა შეიძლება გამოავლინოს JWST-მა ჩვენი გალაქტიკის შესაძლო სასიცოცხლო ადგილების შესახებ:

Continue reading