მარსის სახე – ილუზია თუ მონუმენტი?

aliens-on-mars-2მას შემდეგ რაც კაცობრიობამ გაიგო რომ მარსი დაახლოებით ისეთივე პლანეტაა როგორც დედამიწა. მის მიმართ ინტერესი გაიზარდა. კაცობრიობამ მეტი მღელვარებით და შიშითაც კი მიაპყრო მზერა წითელ პლანეტას. ნეტავ ვინმე ხომ არ ცხოვრობს მანდ? მტრულად ხომ არ იქნებიან განწყობილი ჩვენს მიმართ. აკი ომის ღმერთის სახელი ქვია? განა მარტო მარსია ჩვენი მეზობელი პლანეტა? არა. მაგრამ მხოლოდ მარსს შეეძლო საკმარისი ინტერესის გამოწვევა. ვენერას რამდენიც გინდა დაკვირდი. ერთფეროვანი სფეროს გარდა არაფერი ჩანს. მისი სქელი ღრუბლები საიმედოდ ფარავს პლანეტის საიდუმლოებებს. მერკური მთვარის მსგავსი შიშველი პლანეტაა რომელიც საკმარისზე მეტად ახლოა მზესთან. დანარჩენი პლანეტები ძალზედ შორს არიან. მარსი კი აქვეა. თუ მოინდომებ შეგიძლია გაარჩიო მარსის ზედაპირის მოხაზულობები. და აი თითქოს ჯიოვანი სკიპარელი და პერსივალ ლოუელიც რაღაცას ხედავენ. არხებს, ბუნებრივს თუ? შესაძლოა ხელოვნურსაც, სკიპარელი მიიჩნევს რომ არხები ბუნებრივია, მაგრამ ლოუელი დარწმუნებულია – ისინი გონიერმა ცივილიზაციამ გაიყვანა მარსზე წყლის ნაკლებობის გამო.

და აი 19-ე საუკუნის ბოლოს იფეთქა უზარმაზარმა ინტერესმა მარსიანელების შესაძლო არსებობის შესახებ. განა ამოდენა არხები თავისით გაჩნდებოდა? ისინი ვიღაცას უნდა გაეყვანა. ეს იდეა ისეთი რეალური და ბუნებრივია რომ მარსზე უეჭველი უნდა ცხოვრობდნენ გონიერი არსებები. საყურადღებოა ისიც რომ ზუსტად იმ პერიოდში ხდება პანამის არხის გაყვანა. ეს ფაქტი უდავოდ აისახება ადამიანთა გონებაში რომელიც მოწოდებულია ახალ ახალი საგნები დაუკავშიროს ერთმანეთს. ორი ათასწლეულის მანძილზე კაცობრიობა ძრწოლით ელოდა აპოკალიპსს. მაგრამ ახალ ეპოქაში გამოიკვეთა სხვა საშიშოროებებიც- უცხოპლანეტელები!

Continue reading

შეუცნობელ არს გზანი უფლისა

The Greatest bullshit story ever told

კარდინალმა რობერტო ფრანჩესკო ბლარმინომ ვერაფერი გააწყო ურჩ ფილოსოფოსთან. ის მაინც თავის აზრზე იდგა და ცდილობდა პაპ კლემენტ მერვესთან თავისი პოზიციის დაცვას. რა გაეწყობა… ჩვენ ყველაფერი ვცადეთ, მაგრამ ვერაფერმა გატეხა. რა ჯიუტია, სულელი ადამიანი – დანანებით გაიფიქრა კარდინალმა და საბრალდებო დასკვნაში ჩაწერა: Egli sostiene che si trovano più mondi, che tutte le stelle sono mondi, ed il credere che sia solo questo mondo è grandissima ignoranza. (მიაჩნია რომ არსებობს ბევრი სამყარო, რომ ყოველი ვარსკვლავი ერთ-ერთი მათგანია და ერთადერთი სამყაროს რწმენა კი უდიდესი უმეცრება) უმეცრება სწორედ ისაა როცა სხვა სამყაროებს დაუშვებ სადაც თურმე სხვა არსებები სახლობენ. როცა გადაუხვევ წმინდა ეკლესიის მიერ დადგენილ დოგმატს და ღვთის ხატად და მსგავსად შექმნილ ადამიანს დააკნინებ თითქოს იგი მისი შემოქმედების ცენტრალური ნაწილი არ იყოს. განა უსასრულო სამყაროს კონცეფცია უსასრულოდ  არ ამცირებს ადამიანის როლს?

Giordano_Bruno1

Continue reading

7 პლანეტა რომელზეც შესაძლოა სიცოცხლე არსებობდეს – პოტენციურად სიცოცხლისთვის ვარგისი პლანეტების კატალოგი.

potentialy habitable planets

პლანეტების ზედაპირი წარმოადგენს მხატვრის წარმოსახვას და არა ტელესკოპით მიღებულ სურათებს. უცნობია თუ როგორ გამოიყურებიან ისინი. ჩვენ ვიცით მხოლოდ მათი ზომები და მასა

ახლახან პუერტო რიკოს უნივერსიტეტის მეცნიერებმა განიზრახეს შეექმნათ პოტენციურად სიცოცხლისთვის ვარგისი პლანეტების კატალოგი, რომელიც ახალ აღმოჩენებთან ერთად სულ უფრო გამდიდრდება. ჯერ ჯერობით სიაში 7 პლანეტაა, თუმცა ნასას კეპლერის მისიისას გამოვლენილი 54 კანდიდატი ელის საბოლოო დამტკიცებას. წინამდებარე 7 პლანეტა თავიანთი მახასიათებლებით ყველაზე მეტად გვანან დედამიწას. ცნობილ პლანეტებს შორის მათ აქვთ საუკეთესო შანსი სიცოცხლის არსებობისთვის. ჩვენ ჯერ კიდევ არ ვიცით მათი ზედაპირის ქიმიური კომპოზიცია მაგრამ ვიცით რამდენიმე მნიშვნელოვანი დეტალი 1) პლანეტები იმყოფებიან თავიანთი ვარსკვლავიდან მოშორებით სასიცოცხლო ზონაში, სადაც თხევადი წყლის არსებობა შესაძლებელია. 2) ასევე აქვთ საჭირო ზომა რათა შეინარჩუნონ ატმოსფერო და შექმნან საჭირო სცენა სიცოცხლის განვითარებისთვის.

მოკლედ დავახასიათებ პლანეტებს:

Continue reading

კარლ სეიგანი – მკრთალი ლურჯი წერტილი – პერსონალური მოგზურობის გაგრძელება

carl_sagan-e1296495678616

ძნელი მისახვედრი არაა რომ ეს არის გაგრძელება პოსტისა – კარლ სეიგანი კოსმოსი პერსონალური მოგზაურობა  თუ სეიგანის მოღვაწეობას ოდნავ მაინც გაეცანით, თუნდაც წინა პოსტიდან, თქვენთვის ცნობილი იქნება მისი წიგნის  Pale blue dot “მკრთალი ლურჯი წერტილი” არსებობის შესახებ. ამ პოსტში სწორედ ამ წიგნზე მინდა ვისაუბრო. წიგნის უკანა ყდაზე გვამცნობენ რომ იგი წარმოადგენს კოსმოსის მომხიბვლელ გაგრძელებას სადაც სეიგანი ასრულებს თავის რევოლუციურ მოგზაურობას დროსა და სივრცეში. სიმართლე გითხრათ მე პირადად ეს წიგნი როგორც კოსმოსის პირდაპირი გაგრძელება ვერ აღვიქვი. “მკრთალი ლურჯი წერტილი” შესანიშნავი წიგნია, პლანეტური მეცნიერებით დაინტერესებულთათვის. პლანეტური მეცნიერების აღმოჩენების და ამ აღმოჩენათა ისტორიით დაინტერესებულთათვის. თქვენ იმოგზაურებთ მზის სისტემაში. მარსზე, ვენერაზე, იუპიტერისა და სატურნის მთვარეებზე, გაიგებთ როგორ იცვლებოდა ცოდნა და წარმოდგენა ამ სამყაროებზე უმეტესად მეოცე საუკუნის განმავლობაში. ვოიაჯერების მოგზაურობაზე და ახალ აღმოჩენებზე, (90-იანებისთვის ახალ) რომელიც კოსმოსის ფურცლებზე ვერ მოხვდებოდა რადგან 1980 წელს ჯერ კიდევ არ იყო მიახლოებული შორეულ პლანეტებსა და მთვარეებს. გაიგებთ აპოლოს მთვარის მისიების შედეგებს, მის  გავლენას ტექნოლოგიაზე და მსოფაღქმაზე. ძალიან საინტერესოა ის ნაწილები სადაც პლანეტების მთვარეების და კომეტების ტერაფორმირებაზეა საუბარი. სეიგნი მრავალ გზას განიხილავს ადამიანის კოსმოსში დასასახლებლად.

Continue reading

ჯეიმს ვების ტელესკოპი დედამიწის მსგავს პლანეტებს დაინახავს

ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი, ეს პროექტი – მისი მზარდი ხარჯების გამო, ცოტა ხნის წინ გაუქმების საშიშროების წინაშე დადგა. (გადაიდო 2018 წლისთვის) კოსმოსური ტელესკოპის მეცნიერებათა ინსტიტუდიდან მეთ მაუნთინისა და ჯონ გრანსფილდის აზრით ჯეიმს ვების ტელესკოპი მოგვცემს შეუფასებელ ხედვას დედამიწის ტიპის პლანეტებისა. 

ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი ახალ ამბებში დიდი ხნის წინ გამოჩნდა. ხშირად წარმოდგენილი იყო როგორც ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის შემცვლელი. ჯეიმს ვები რომელიც კინაღამ დაბლოკა ამერიკის კონგრესმა, გვპირდება კოსმოსური მეცნიერებების რევოლუციას.

JWST – (James Webb Space Telescope) არ არის უბრალოდ ჰაბლის გაუმჯობესებული მოდელი. განსხვავებით ჰაბლისგან რომელიც აღიქვამს ხილვად და ულტრა იისფერ სინათლეს. ჯეიმს ვების ტელესკოპი აღიქვამს ტალღებს 0.6-დან (ნარინჯისფერი სპექტრში) 28 მიკრომეტრამდე (ღრმა ინფრაწითელი რადიაცია დაახლ 100 კელვინი (-173°C ან  −280 °F)

რადგანაც JWST ეძებს სითბოს, მას უნდა შენარჩუნდეს  ძალიან დაბალი ტემპერატურა, დაცული უნდა იყოს გარსით მზის, დედამიწის და მთვარის რადიაციისგან. ტელესკოპის ტემპერატურის 40 კელვინზე (-233 °C) შესანარჩუნებლად.  JWST-ს ექნება დიდი მზის დამცავი ფენა და იმოძრავებს ფართო ორბიტაზე მზის გარშემო. მისი ორბიტა იქნება დედამიწიდან მილიონ ნახევარი კილომეტრის მოშორებით თითქმის 4-ჯერ შორს ვიდრე მანძილი დედამიწასა და მთვარეს შორის. გრავიტაციული ძალების ბალანსი დედამიწასა და  მზეს შორის L2 წერტილში JWST-ს ბევრი ენერგიის გამოუყენებლად შეუნარჩუნებს სტაბილურ ორბიტას. თუმცა ეს დისტანცია, საჭიროების შემთხვევაში, შეუძლებელს გახდის ტელესკოპის შეკეთებას ან შერემონტებას.

ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი

“JWST-ის კომპლექსურობა, მოსახერხებელი ოპტიკა და სხვა სისტემები, რომლებიც 40 კელვინზე მუშაობენ, დამაბრკოლებელია მათი შეკეთება და შეცვლა, ამ ყველაფერმა ალბათ შექმნა მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე რთული, კომპლექსური და ძვირი ინტეგრაციის და ტესტ პროგრამები” – დაწერა ჯეიმს ვების პროგრამის წარმომადგენელმა მაიკლ კეპლენმა  The Space Review-ში 

ხუთი წლის წინ პროექტი შეფასებულ იქნა 2,4 მილიარდ დოლარად, მაგრამ უკანასკნელი ანგარიშების მიხედვით, პროექტის მთლიანმა ღირებულებამ 8.7 მილიარდ დოლარს მიაღწია.

ტელესკოპის შესაქმნელად უკვე 3,5 მილიარდი დაიხარჯა, კონსტრუქციის 3/4 უკვე მზად იყო, როცა კონგრესი მისი სიძვირის გამო პროექტის გაუქმებას აპირებდა, თუმცა საბოლოოდ პროექტი გადარჩა, მხოლოდ გადაიდო 2018  წლისთვის. ტელესკოპის გაშვება მოხდება ეცროპული რაკეტით Ariane V.

JWST -ის მიზანია დიდი აფეთქების შემდგომი ყველაზე ადრეული ვარსკვლავებისა და გალაქტიკების მოძებნა. ვარსკვლავების, გალაქტიკების და პლანეტური სისტემების ევოლუციისა და ფორმირების შესწავლა.

მეთ მაუნთანის (კოსმოსური ტელესკოპის სამეცნიერო ინსტიტუტის დირექტორი) და  ჯონ გრანსფილდის (ყოფილი ნასას ასტრონავტი და მეცნიერი) მიხედვით, JWST  ასევე მოძებნის და შეისწავლის პლანეტებს, რომლებიც გარემოექცევიან შორეულ ვარსკვლავებს. ასეთი დაკვირევების შესაძლებლობა არ ქონია აქამდე არც ერთ ტელესკოპს. Astrobiology Magazine ის რედაქტორი ლესლი მალენი ესაუბრა მაუნთინს და გრანსფილდს იმის შესახებ თუ რა შეიძლება გამოავლინოს JWST-მა ჩვენი გალაქტიკის შესაძლო სასიცოცხლო ადგილების შესახებ:

Continue reading

მრავალი მილიარდი კლდოვანი პლანეტა წითელი ჯუჯების გარშემო

სურათზე გამოსახულია მხატვრის ხედვა, მზის ჩასვლა სუპერ დედამიწის ტიპის პლანეტაზე Gliese 667 Cc.  ცაზე ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავი (მზე) არის წითელი ჯუჯა Gliese 667 C რომელიც სამმაგი ვარსკვლავური სისტემის ნაწილია. სამმაგი სისტემის ორი დანარჩენი ვარსკვლავიც Gliese 667  A და B ვარსკვლავებიც კარგად მოჩანან პლანეტიდან. ასტრონომები ამბობენ რომ მხოლოდ ირმის ნახტომში არსებობს ათეულობით მილიარდი ასეთი კლდოვანი პლანეტა, რომლეიც გარემოექცევიან ორბიტაზე მკრთალ წითელ ჯუჯა ვარსკვლავებს.

ეს არის პირველი მკაფიო რიცხვი წითელი ჯუჯის ორბიტაზე მყოფი პლანეტებისა, რომელიც დაანონსებული იქნა ასტრონომთა საერთაშორისო გაერთიანების მიერ HARPS-ის (HARPS – High Accuracy Radial Velocity Planet Searcher – მაღალი სიზუსტის რადიალური სისწრაფის პლანეტების მკვლევარი) სპექტოგრაფის 3,6 მეტრიანი ტელესკოპის მეშვეობით ლა სილას ობსერვატორიაში, ჩილეში. უკანასკნელი ანონსი აჩვენებს რომ ასეთი პლანეტები ჩვენ გალაქტიკაში მრავლად არიან.

HARPS-ის ჯგუფი ეძებდა ეგზოპლანეტეპს რომლებიც გარემოექცევიან ყველაზე გავრცელებული ტიპის ვარსკვლავებს ჩვენ გალაქტიკაში – წითელ ჯუჯა ვარსკვლავებს (რომლებიც ასევე ცნობილია M ჯუჯები) ასეთი ვარკსკვლავები არიან მზესთან შედარებით უფრო მკრთალი და ცივი, მაგრამ ძალიან გავრცელებული და ხანგრძლივი სიცოცხლით გამოირჩევიან.  მათი რიცხვი 80%-ს აღწევს ირმის ნახტომის ყველა ტიპის ვარსკვლავებში.

Continue reading

პლანეტური აღმოჩენების ბუმი

ამ ბოლო დროს, ძალიან ბევრი ახალი, საინტერესო და მნიშვნელოვანი აღმოჩენა გახდა ცნობილი ეგზოპლანეტების შესახებ. მახსოვს კეპლერის ტელესკოპი ახალი გაშვებული იყო კოსმოსში როცა მოუთმენლად ველოდი ხოლმე საინტერესო ცნობებს ნასასგან, მაგრამ აღმოჩენები იგვიანებდა. არადა ცოტა აზრზე თუ მოხვალ, მიხვდები რომ აღმოჩენის დადასტურებას რამდენიმე საგულდაგულო გადამოწმება და საბოლოოდ დარწმუნება სჭირდება. ეს ახალი აღმოჩნებიც არაა გუშინდელი აღმოჩნენები, ყველა მონაცემი მოწმდებოდა 3 წლის მანძილზე, კეპლერის, სპიტზერის და მიწაზე მყოფი გიგანტი ტელესკოპების მიერ. საჭირო იყო ერთხელ დაფიქსირებული დაბნელების მინიმუმ სამჯერ დადასტურება კეპლერის ფოტომეტრით და გადამოწმება სხვა ტელესკოპების მიერ.

Continue reading