შეუცნობელ არს გზანი უფლისა

The Greatest bullshit story ever told

კარდინალმა რობერტო ფრანჩესკო ბლარმინომ ვერაფერი გააწყო ურჩ ფილოსოფოსთან. ის მაინც თავის აზრზე იდგა და ცდილობდა პაპ კლემენტ მერვესთან თავისი პოზიციის დაცვას. რა გაეწყობა… ჩვენ ყველაფერი ვცადეთ, მაგრამ ვერაფერმა გატეხა. რა ჯიუტია, სულელი ადამიანი – დანანებით გაიფიქრა კარდინალმა და საბრალდებო დასკვნაში ჩაწერა: Egli sostiene che si trovano più mondi, che tutte le stelle sono mondi, ed il credere che sia solo questo mondo è grandissima ignoranza. (მიაჩნია რომ არსებობს ბევრი სამყარო, რომ ყოველი ვარსკვლავი ერთ-ერთი მათგანია და ერთადერთი სამყაროს რწმენა კი უდიდესი უმეცრება) უმეცრება სწორედ ისაა როცა სხვა სამყაროებს დაუშვებ სადაც თურმე სხვა არსებები სახლობენ. როცა გადაუხვევ წმინდა ეკლესიის მიერ დადგენილ დოგმატს და ღვთის ხატად და მსგავსად შექმნილ ადამიანს დააკნინებ თითქოს იგი მისი შემოქმედების ცენტრალური ნაწილი არ იყოს. განა უსასრულო სამყაროს კონცეფცია უსასრულოდ  არ ამცირებს ადამიანის როლს?

Giordano_Bruno1

Continue reading

Advertisements

დიდი აფეთქება ღვთიური ნაპერწკალის გარეშე?

ჩვენმა სამყარომ დაიწყო არსებობა 13,75 მილიარდი წლის წინ ღმერთის დახმარების გარეშე – ამბობენ მკვლევარები.

შეიძლება ეს ყველაფერი ჩვენ ინსქტიქტურ წარმოდგენებს შორდება, რომელიც მოგვიწოდებს ვიფიქროთ რაღაცის არაფრისგან შექმნის შეუძლებლობაზე. მაგრამ აუცილებელი არაა ინსქტიქტებს ვენდოთ. თუმცა ისინი ჩამოყალიბდნენ ჩვენ გადასარჩენად აფრიკულ სავანებში 150 000 წლის წინ,  მაგრამ სამყაროს ფუნდამენტურ სტრუქტურაში ვერ ერკვევიან. ამბობენ ფიზიკოსები: ნაცლვად ინსქტიქტებისა უნდა ვენდოთ ფიზიკის კანონებს.

“დიდი აფეთქება უნდა იყოს შედეგი ფიზიკის კანონების არსებობისა” ამბობს ასტროფიზიკოსი ალექს ფილიპენკო (კალიფორნიის უნივერსიტეტი ბერკლი) “ფიზიკის კანონებით შეგიძლია სამყაროს შექმნა”

ფილიპენკომ ისაუბრა კონფერენციაზე SETICon დისკუსიის ფარგლებში: “ჭირდება დიდ აფეთქებას ღვთიური ნაპერწკალი?” მან თავი შეიკავა განცხადებისგან რომ ღმერთი არ არსებობს, უბრალოდ ყურადღება გაამახვილა იმაზე რომ სამყაროს შექმნას არ ჭირდება ყოვლისშემძლე შუამავალი და რომ ფიზიკის კანონებმა მისცეს დასაბამი ყველაფერს. “არ მგონია შესაძლებელი იყოს მეცნიერების გამოყენებით ღმერთის არსებობის დამტკიცება ან უარყოფა” ამბობს ფილიპენკო.

Continue reading

შონ ქეროლი: შორეული დრო და სიტყვა მულტი სამყაროზე

მოკლედ ბმული რომელიც მოცემულია პოსტში ოდნავ ქვემოთ წარმოადგენს კოსმოლოგ შონ ქეროლის 15 წუთიან საუბარს TED-ის კონფერენციაზე კალიფორნიის ტექნოლოგიურ ინსიტიტუტში. საუბრის თემა ეხება დროს, ენტროპიას და მულტი სამყაროს. ამ ვიდეო საუბრის ქართული სუბტიტრებისთვის გავისარჯე, რათა TED-ის საიტზე გამოქვეყნდეს. ვიდეოს სანახავად ქართული სუბტირებით. გადადით ბმულზე და სანამ PLAY ღოლაკს დააწვებით მის გვერდით ენებში აირჩიეთ  — “Georgian” აქ კი ბმულის ქვევით ნახავთ ქეროლის საუბრის სუბტიტრებისგან შედგენილ ტექსტს. შეიძლება ტექსტი სუბტიტრებისთვის ნორმალური იყოს და არა ასე მოთხრობასავით დალაგებული რომელსაც უფრო აკურატული თარგმნა და დაწყობა უნდა თუმცა იმედი მაქვს მისი წაკითხვა ძნელი არ იქნება დაინტერესებულთათვის. enjoy

Sean Carroll: Distant time and the hint of a multiverse – 33 Translation(s) | dotSUB.

P.S: ესეც იგივე საუბრის იუთუბის ვიდეო,

სამყარო მართლაც დიდია ჩვენ ვცხოვრობთ გალქატიკაში “რძიანი გზა” ჩვენ გალაქტიკაში ასი მილიარდი ვარსკვლავია. თუ მოიმარჯვებთ კამერას და დაუმიზნებთ ცის რომელიმე შემთხვევით შერჩეულ ნაწილს და საკეტს ღიად დატოვებთ სანამ თქვენი კამერა მიბმულია ჰაბლის კოსმოსურ ტელესკოპს, ის დაინახავს ასეთ რამეს ყოველი ეს პატარა ლაქა გალაქტიკაა,

Continue reading

ჯეიმს ვების ტელესკოპი დედამიწის მსგავს პლანეტებს დაინახავს

ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი, ეს პროექტი – მისი მზარდი ხარჯების გამო, ცოტა ხნის წინ გაუქმების საშიშროების წინაშე დადგა. (გადაიდო 2018 წლისთვის) კოსმოსური ტელესკოპის მეცნიერებათა ინსტიტუდიდან მეთ მაუნთინისა და ჯონ გრანსფილდის აზრით ჯეიმს ვების ტელესკოპი მოგვცემს შეუფასებელ ხედვას დედამიწის ტიპის პლანეტებისა. 

ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი ახალ ამბებში დიდი ხნის წინ გამოჩნდა. ხშირად წარმოდგენილი იყო როგორც ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის შემცვლელი. ჯეიმს ვები რომელიც კინაღამ დაბლოკა ამერიკის კონგრესმა, გვპირდება კოსმოსური მეცნიერებების რევოლუციას.

JWST – (James Webb Space Telescope) არ არის უბრალოდ ჰაბლის გაუმჯობესებული მოდელი. განსხვავებით ჰაბლისგან რომელიც აღიქვამს ხილვად და ულტრა იისფერ სინათლეს. ჯეიმს ვების ტელესკოპი აღიქვამს ტალღებს 0.6-დან (ნარინჯისფერი სპექტრში) 28 მიკრომეტრამდე (ღრმა ინფრაწითელი რადიაცია დაახლ 100 კელვინი (-173°C ან  −280 °F)

რადგანაც JWST ეძებს სითბოს, მას უნდა შენარჩუნდეს  ძალიან დაბალი ტემპერატურა, დაცული უნდა იყოს გარსით მზის, დედამიწის და მთვარის რადიაციისგან. ტელესკოპის ტემპერატურის 40 კელვინზე (-233 °C) შესანარჩუნებლად.  JWST-ს ექნება დიდი მზის დამცავი ფენა და იმოძრავებს ფართო ორბიტაზე მზის გარშემო. მისი ორბიტა იქნება დედამიწიდან მილიონ ნახევარი კილომეტრის მოშორებით თითქმის 4-ჯერ შორს ვიდრე მანძილი დედამიწასა და მთვარეს შორის. გრავიტაციული ძალების ბალანსი დედამიწასა და  მზეს შორის L2 წერტილში JWST-ს ბევრი ენერგიის გამოუყენებლად შეუნარჩუნებს სტაბილურ ორბიტას. თუმცა ეს დისტანცია, საჭიროების შემთხვევაში, შეუძლებელს გახდის ტელესკოპის შეკეთებას ან შერემონტებას.

ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი

“JWST-ის კომპლექსურობა, მოსახერხებელი ოპტიკა და სხვა სისტემები, რომლებიც 40 კელვინზე მუშაობენ, დამაბრკოლებელია მათი შეკეთება და შეცვლა, ამ ყველაფერმა ალბათ შექმნა მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე რთული, კომპლექსური და ძვირი ინტეგრაციის და ტესტ პროგრამები” – დაწერა ჯეიმს ვების პროგრამის წარმომადგენელმა მაიკლ კეპლენმა  The Space Review-ში 

ხუთი წლის წინ პროექტი შეფასებულ იქნა 2,4 მილიარდ დოლარად, მაგრამ უკანასკნელი ანგარიშების მიხედვით, პროექტის მთლიანმა ღირებულებამ 8.7 მილიარდ დოლარს მიაღწია.

ტელესკოპის შესაქმნელად უკვე 3,5 მილიარდი დაიხარჯა, კონსტრუქციის 3/4 უკვე მზად იყო, როცა კონგრესი მისი სიძვირის გამო პროექტის გაუქმებას აპირებდა, თუმცა საბოლოოდ პროექტი გადარჩა, მხოლოდ გადაიდო 2018  წლისთვის. ტელესკოპის გაშვება მოხდება ეცროპული რაკეტით Ariane V.

JWST -ის მიზანია დიდი აფეთქების შემდგომი ყველაზე ადრეული ვარსკვლავებისა და გალაქტიკების მოძებნა. ვარსკვლავების, გალაქტიკების და პლანეტური სისტემების ევოლუციისა და ფორმირების შესწავლა.

მეთ მაუნთანის (კოსმოსური ტელესკოპის სამეცნიერო ინსტიტუტის დირექტორი) და  ჯონ გრანსფილდის (ყოფილი ნასას ასტრონავტი და მეცნიერი) მიხედვით, JWST  ასევე მოძებნის და შეისწავლის პლანეტებს, რომლებიც გარემოექცევიან შორეულ ვარსკვლავებს. ასეთი დაკვირევების შესაძლებლობა არ ქონია აქამდე არც ერთ ტელესკოპს. Astrobiology Magazine ის რედაქტორი ლესლი მალენი ესაუბრა მაუნთინს და გრანსფილდს იმის შესახებ თუ რა შეიძლება გამოავლინოს JWST-მა ჩვენი გალაქტიკის შესაძლო სასიცოცხლო ადგილების შესახებ:

Continue reading

სევდა

მე მიყვარს სევდა! რომელიც ხშირად უსამართლოდ ასოცირდება პესიმიზმთან, დაღვრემილობასა და თვითგვემასთან. სევდა სხვანაირია – სევდა ცხოვრების შეცნობის სიღრმეა, არსებობის ფუნდამენტში შეჭყეტვის გზა. მხოლოდ სევდას და ცხოვრებისეული ტრაგედიის შეფასების გრძნობას ძალუძს შემოიტანოს ისეთი კონტრასტი, რომელიც ჭეშმარიტ ფასეულობებს სათანადოდ წარმოაჩენს. მხოლოდ სევდას შეუძლია შესძინოს ხალისს და სიცოცხლისმოყვარეობას სათანადო ფასი. სევდა არის ის რაც განსაზღვრავს ყველაფრის ფასს, თუ არ გჯერათ – წარმოიდგნეთ რომ არასდროს მოკვდებით, არ დაბერდებით და იგივე სიტუაციაში იქნება ყველა. ასეთ გარანტირებულ მუდმივობაში პირველი ალბათ რაც გაქრებოდა იქნებოდა სევდა, რადგან აღარ იქნებოდა საჭირო სიბრალული, თანაგრძნობა (არსებობა და სიჯანსაღე ხომ გარანტირებულია) სინანული, სოლიდარობა და დახმარება. და თუკი ეს ყველაფერი გაქრებოდა აღარ ექნებოდა ფასი არც სიხარულს არც სიცოცხლის სიყვარულს. იქ სადაც დროს და გარდაუვალ დრამატულ ცვლილებებს აზრი ეკარგება, იკარგება ყველაფერი ის რაც კარგია და მოგვწონს ამ ჩვენ არასრულფასოვან სამყაროში. ყველაფერი იდეალური უტოპიაა, ამიტომაც არ მჯერა იდეალური “კაცის” იდეალური “ბაღჩის” სადაც ლომები და ზებრები ერთად თამაშობენ, მარადიული ფასეულობების რომელთაც ცხოვრებისეული ტრაგედიისა და სევდის გარეშე გააჩნიათ ფასი. მიყვარს სევდა, მაგრამ არა პესიმიზმი და დაღვრემილობა. ეს ის სევდა არაა რომელიც თვითგამოხატვისთვის ჭირდება იმოს. არც ის სევდაა რომელიც განგაიარაღებს და საკუთარი არსებობის ფასს გაგინულებს.

Continue reading

დიზაინი vs შემთხვევითობა, რაციონალური თუ ფანტასტიკური სამყარო

ადამიანებს არ უყვართ სიტყვა – შემთხვევით. უფროსწორად სიტყვა კი არა თავად მოვლენა – შემთხვევითობა არ უყვართ. უფრო მიმზიდველია ყველაფერში დაინახონ ბედი. რაღაც უხილავი ძალა რომელიც მიმართულებას აძლევს ცხოვრებას. თუ კარგი ხდება ფორტუნამ ასე მოისურვა- მიმზიდველია, როცა სასიამოვნო ამბებს რაღაც ზებუნებრივი (ზებუნებრივობა უკვე რომანტიულია) ძალა განაპირობებს. წარმოიდგინეთ მთელ თქვენ ცხოვრებას რაღაც შენდამი კეთილგანწყობილი ძალა განაგებს უაღერსად სასიამოვნოა. თუ ცუდი ხდება აქაც ზებუნებრივობის ბრალია. ერთნი ბედს აბრალებენ. მეორენი ღმერთის გამოცდას ხედავენ. შემთხვევითობა არავის მოსწონს, იმიტომ რომ სამყაროსთან მარტო რჩები. პასუხისმგებლობა მხოლოდ შენსა და სამყაროს ქაოტურ მოვლენებს შორის ნაწილდება.

Continue reading

Hey Aliens where are you?

იმ დღეს მეგობარს მწუხრის ვარსკვლავი დავანახე საღამოს ცაზე, ვარკსვლავებზე საუბრისას როგორც ხშირად ხდება ხოლმე მეორე, მესამე კითხვა ან აქტუალური თემა არის ხოლმე: “ნეტავ თუ არის სხვაგან სიცოცხლე?” ჰოდა ამ ჩემმა მეგობარმაც არ დააყოვნა და ამ კითხვას შემდგომ მოაყოლა: “აქამდე რატომ ვერ გაარკვიეს?” (მეცნიერებმა)

ჯორდანო ბრუნო ყველას გეცოდინებათ, ისიც რომ რომის ინკვიზიციამ ცოცხლად დაწვა, მისი ბრალდებების ჩამონათვალში ერთ-ერთი ბრალდება იყო – “მიაჩნია რომ არსებობს სხვა სამყაროების უსასრულო რაოდენობა (მათი მუდმივობა)” Claiming the existence of a plurality of worlds and their eternity. ბრუნოს აზრები იმ დროისთვის რევოლუციური იყო, ის კოპერნიკის ჰელიოცენტრულ მოდელს იზიარებდა (ის რომ სინამდვილეში მზეა ცენტრალური სხეული და მის ირგვლივ მოძრაობენ პლანეტები) მაგრამ მისი მიხვედრილობა და პროგრესული აზრები უფრო შორს წავიდა, მისი აზრით მზე უბრალო ვარსკვლავი იყო.

Continue reading