დავეხმაროთ ქართულ სუბტიტრებს TED-ზე

არსებობს ასეთი ტექნოლოგიური, სამეცნიერო, შემეცნებითი, კონფერენციების ცნობილი არენა TED. საიტზე ted.com ყოველდღე იდება სხვადასხვა საუბრების ვიდეოები, თემები ძალიან მრავალფეროვანი და საინტერესოა. მოსაუბრეებს შორის შეხვდებით: მუსიკოსებს, მსახიობებს, ცნობილ ადამიანებს, მეცნიერებს, ფსიქოლოგებს, სოციოლოგებს, ინჟნრებს და ა.შ. რომლებიც გაგაცნობენ თავიანთ ახალ იდეებს ან სრულიად უბრალო ჭეშმარიტებას დაგანახებენ სხვა კუთხით. გარწმუნებთ მართლაც საინტერესო საუბრები იდება.

ამ ვიდეოებს მსოფლიოს ყველა ენაზე თარგმნიან (სუბტიტრების სახით) მოხალისე მთარგნმნელები. რათა ყველა ენაზე იყოს ხელმისაწვდომი.  არიან ქართველი მთარგმნელებიც და ქართული სუბტიტრებიც მოიპოვება 72 ვიდეო საუბარზე. მაგრამ დამეთანხმებით 1000-ზე მეტ ვიდეოში 72 არაფერია. ანუ ძალიან ბევრი საინტერესო თემა ინგლისურის არ მცოდნეთათვის ჯერ ისევ მიუწვდომელია.

იმის გამო რომ ქართველი მთარგმნელები ცოტანი ვართ (ერთ-ერთი გახლავართ) ვიდეოებიც თარგმნა და გამოქვეყნება ნელა ხდება. ეს კიდევ არაფერი, ასე თუ ისე მიდიოდა ეს პროცესი ნელა, მაგრამ ამას წინათ, TED სუბტიტრების თარგმნის ახალ პლატფორმაზე გადავიდა და როგორც ჩანს, ჩვენი ქართველი მთარგმნელები ან ვერ გაერკვნენ ამ ახალ პლატფორმაში ანდაც საერთოდ არ გაუგიათ ჯერ. ამიტომ გადავწყვიტე მომეწონდებინა ინგლისურის მცდონეთათვის რომ იქნებ მიიღონ მონაწილეობა ამ საქმეში და დამეწერა TED-ზე და universlasubtitels.org-ზე რეგისტრაციის და თარგმნის ინსტრუქცია.

Continue reading

Advertisements

ვსაუბრობთ (ვწერთ) ქართულად!

არასდროს მომწონდა ბარბარიზმები, (ძირითადად რუსულიდან შემოსული სიტყვები). მაგრამ ხომ იცით როგორც გაიზარდე, რასაც მიჩვეული ხარ მისგან განთავიუსუფლება ძნელია. ჩვენ თაობას (70-80-90-იანები)  და წინამორბედებს მითუმეტეს, ბავშვობიდან გვესმის “კუხნა” “პოლი” “საროჩკა” და მისთ. ბოლო ერთი წელია ალბათ თუ მეტი არა, გადავწყვიტე გავთავისუფლდე მავნე ჩვევისაგან და ვისაუბრო ქართულად. თუმცა როგორც სიგარეტისთვის თავის დანებებაა ძნელი, ესეც არ გამოდგა მარტივი. ერთი შეხედვით იოლი ამოცანაა. რა უნდა, “სპიჩკის” მაგივრად ასანთს იტყვი, “ვანას” მაგივრად აბაზანას. მაგრამ მოგეხსენებათ ასეთ წვრილმანზე ყოველდღე ვერ იფიქრებ. ყოველდღიურობას თავისი რიტმი აქვს, რუტინული, ავტომატური, ხშირად ტვინი ქმედებებს ავტომატური რეჟიმით მართავს, გაუცნობიერებლად, როგორც კომპიუტერს ჩაწერილი აქვს ოდესღაც გამომუშავებული  ალგირითმი რომელსაც ყველა მოქმედებას არგებს. მითუმეტეს სტანდარტულ სიტუაციებში, რომლებიც არც თუ ისე ცოტაა. მისალმება, მოკითხვა, დამშვიდობება, სტანდარტული კითხვები და პასუხები. ეს იმდენად ავტომატურია ზოგჯერ რომ ასეთ სიტუაციაში თითქმის არასდროს ფიქრობ და საზღვრავ, ტვინი კი იყენებს იმ, ოდესღაც ჩაწერილ სიტყვებს. მაგრამ თუ ყოველი არასასურველი სიტყვის შემდეგ გაიფიქრებ რომ შემდეგში სხვანაირად იტყვი ნელ ნელა ყველაფერი გამოსწორდება.

ზოგიერთს სასაცილოდ არ ყოფნის ეს თემა, მაგრამ მე მიმაჩნია, რომ ეთიკის ელემენტარული ნორმები ყველგან უნდა დაიცვა, თუნდაც ძალიან პრივატულ გარემოში. კარგა ხანია ვცდილობ ყველა სიტყვა ქართულად ვთქვა და უკვე ძალიან უხეშად მხვდება ყურში სიტყვები “კუხნა” “სპალნა”. ასევე უხეშად მეჩვენება ფეისბუქში ან ნებისმიერ რომელიმე საიტზე ლათინური ასოებით წერო ქართული სიტყვები. ეს ყველაფერი არ წარმოადგენს პოზას “აი მე რა კაი ტიპი ვარ ქართულად ვწერ და ყველა სიტყვას ქართულად ვამბობ” ამის მიხედვით არც მაღლდება ვინმე და არც ეცემა. ამის მიხედვით არც მის მშობლიური ენისადმი სიყვარულს ვაფასებ, უბრალოდ მე საკუთარი თავის წინაშე მაქვს მოთხოვნილება დავიცვა საუბრის და წერის ეს ნორმები. მერე კი სხვების მიერ მათი დარღვევა ცოტა უხეშად მეჩვენება, მითუმეტეს რომ ბარბარიზმებს ჩემი აზრით უკვე ნაფტალინის სუნი ასდის. ასე მგონია რომ სიტყვები: “კრაოტი”  “აძინაცატი” “ზალა” “პივა” “პადიეზდი” “შკაფი”  “პრავა” და მისთ. ძალიან ცუდ კარმას ატარებენ 😀 (ცუდ ასოციაციებიბს იწვევენ) ბრეჟნევის დროინდელი უძრაობის და 90-იანების საქართვლოს არეულობის სუნი აქვთ. ამ სიტყვებზე ძალიან ღრმა ბავშვობის სცენები მახსენდება, ბებიაჩემი რომ მეტყოდა ხოლმე “აი სტოლი” “კუშეტკაზე დაჯექი” 😀

Continue reading

ენა – თვითიდენტიფიკაციის პირველი ნიშანი

ყველას გვსმენია, ჩვენი ენის ქება დიდება, პოეზიაში თუ  უბრალო კერძო საუბრისას.  ლადო ასათიანმა ქართულ ენას ღმერთების ენა უწოდა.  აღსანიშნავია ისიც რომ არსებობს აზრი რომლის მიხედვითაც  – განკითხვა ქართულ ენაზე მოხდება,  მაგრამ მოდით ღმერთებს ნუ გავუტოლდებით ამჯერად (თავმდაბლობის გამოვლინების გამო მაინც) ქართულ საზოგადოებაში ისევე როგორც ყველა საკითხში აქაც უკიდურესობისკენ იხრება ტენდენცია. ოღონდ ეს უკიდურესი ტენდენციები თავისთავად ზედაპირულია, რადგან ადამიანი როცა აკრიტიკებ ენაში გამეფებულ დამახინჯებულ ფორმებს თავად არ უნდა საუბრობდე უარესად. საერთოდ ეს თემა ალბათ ძალიან გაიცვითა, მაგრამ ერთი რამის გახსენებამ გადამაწყვეტინა ამ პოსტის დაწერა. არ მიფიქრია, ვიღაცეების ლექსიკაში “მარგალიტების” პოვნა და კრიტიკა. ანდაც იმის განსჯა რამდენად გადაჭარბებულია ჩვენი შეფასება ჩვენივე ენის მიმართ. მე მინდა ისეთი კატეგორიის ხალხზე (ქართველები) გავამახვილო ყურადღება.  ვინც ამბობენ რომ ქართული ენა არ უყვართ, რადგან უხეშია და ბევრ თანხმოვნებს შეიცავს მაგ: “ხ” “ჭ” “ყ”  ამბობენ: – რა ვქნა არ მიყვარს ეს ენა, უხეშია და უცხო ყურისთვის საშინლად ჟღერსო. არც იმას ვაპირებ რომ ფსევდო პატრიოტიზმის პოზიციიდან გავკიცხო ეს “ურჯულოები”.

Continue reading